Türk vergi sistemi açısından inşaat sektörünün vergilendirilmesi

Bu tezin amacı; Türkiye'de inşaat sektörünün Cumhuriyet in kuruluşundan günümüze gelişimi, genel bütçe içindeki payı ve ekonomimizdeki yeri, inşaat çeşitleri hakkında ayrıntılı bilgi, sektörün vergilendirilmesinde uygulanan yöntemleri, detaylı olarak inceledikten sonra; karşılaşılan belli başlı vergileme sorunları, inşaat çeşitlerine göre vergi idaresinin uyguladığı vergileme teknikleri, vergi idaresinin bu sektörün aktörlerine karşı öne sürdüğü tenkitlere istinaden ortaya çıkan vergi uyuşmazlıklarını, benzer nitelikli yargı kararlarını da dikkate alarak irdelemek ve nihayetinde sektörün genel sorunlarına karşı geliştirilebilecek çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Ülkemizde inşaat işleri başlıca iki türde gerçekleştirilmektedir Özel İnşaat İşleri (Yap/Sat şeklinde sürdürülen inşaatlar) İnşaat/Taahhüt ve Onarım İşleri (Bir taahhüt kapsamında sürdürülen inşaatlar.) İnşaat/taahhüt ve onarım işlerinden sağlanan kazançlar "Ticari Kazanç" sayılmıştır. Gelir Vergisi Kanununda öngörülen usullere göre vergilendirilmesi gerekir. Eğer söz konusu kazancı "bir kurum" elde etmişse; o zaman kurum kazancı" sayılacak ve Kurumlar Vergisi Kanununda öngörülen usullere göre vergilendirilecektir. Yıllara yaygın inşaat/taahhüt ve onarım işlerinin bir takvim yılından uzun sürmesi durumunda ortaya çıkan vergileme tekniklerinde yaşanan sıkıntılar, bu tezin amacında yer alan sektöre ilişkin sorunlarda başı çeken bir konudur. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri olarak tanımlanan bu husus, gerek muhasebesel açıdan gerekse, vergisel boyutta oldukça geniş ve detaylı bir mevzuata sahiptir. Bu nedenledir ki yargıya intikal eden bir çok uyuşmazlığın konusunu teşkil etmektedir. Bu konuya ilişkin bir çok uyuşmazlığı tezimizde kullanarak söz konusu sorunları örneklemeye çalıştık. Özel İnşaat işleri ise, bu sektörün vergisel yönden en fazla kayıp ve kaçağını teşkil eden bölümüdür. Bunda en önemli faktör genel olarak bu tip inşaat işlerinin aktörlerinin vergi mevzuatlarına son derece yabancı olması, onlara yol gösterecek profesyonellere, vergi incelemelerinin yeterli sıklık ve etkinlikte yapılmaması nedeniyle ihtiyaç duymamalarından kaynaklanmaktadır. Birçoğu vergi mükellefi bile olmayan bu aktörler, sektörün vergi mükellefi olan kayıt içi aktörlerini de olumsuz etkileyen tutum ve davranışlar sergilemektedir. Bu konuya ilişkin birçok belge ve örnek bu hususun gerçekliğini doğrulayan bulgulardır. Bu belge ve örneklere yine tezimizde yer almaktadır. Vergileme tekniği bakımından gerek yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri gerekse özel inşaat işleri konusunda geçmişte yaşanan tecrübeleri de göz önüne alarak, vergi otoritesinin daha basit, kolay özümsenebilir ve denetim mekanizmasını daha az yoran fakat etkinliğini artıracak bir sistemi devreye sokmasının, her iki tarafı da mutlu edeceği düşünülebilir.