Türk vergi sisteminde enflasyon düzeltmesi uygulaması ve değerlendirilmesi

Bu çalışmada Türk Vergi Sisteminde enflasyonun olumsuz etkilerine karşıuygulanan kısmi nitelikteki ve özellikle genel nitelikteki enflasyon düzeltmesiyöntemlerinin uygulanış biçimleri ve sonuçları üzerinde değerlendirmeleryapılmıştır.Çalışmamızın ilk bölümünde enflasyonun tanımı yapılmış, enflasyonunişletmeler üzerindeki etkileri, temel mali tablo olan bilançoda yer alan varlık vekaynak kalemleri açısından ayrı ayrı irdelenmiştir. Daha sonra enflasyon düzeltmesikavramı, enflasyon düzeltmesini gerekli kılan nedenler ve enflasyon düzeltmesiyöntemleri üzerinde durulmuş, genel fiyat düzeyini esas alan yöntem ayrıntılı olarak,cari değeri esas alan yöntem ile karma yöntem ise kısaca anlatılmıştır. Birincibölümde ayrıca çeşitli ülkelerdeki enflasyon düzeltmesi uygulamalarına kısacadeğinilmiştir.Çalışmamızın ikinci bölümünde Türk Vergi Sisteminde, kısmi niteliktekienflasyon düzeltmesi uygulamalarına kısaca değinilmiş, genel nitelikteki enflasyondüzeltmesi uygulamasının; uygulama esasları, kapsamı, kavramları ve ilkeleriayrıntılarıyla anlatılmıştır. Daha sonra menkul kıymetlerin, yıllara sari inşaat veonarım işlerinin, maddi duran varlıkların, maddi olmayan varlıkların, birikmişamortismanların, özel tükenmeye tabi varlıkların ve özkaynak kalemlerinin enflasyondüzeltmesine tabi tutulması ayrıntılı olarak anlatılmış, enflasyon düzeltmesiyle ilgiliözellik arz eden hususlar üzerinde durulmuş, ve enflasyon düzeltmesinin vergimatrahı üzerindeki etkisine değinilmiştir.Çalışmamızın üçüncü bölümünde Türk Vergi Sisteminde uygulanan, kısminitelikteki ve genel nitelikteki enflasyon düzeltmesi yöntemlerinin sonuçları vergimükellefleri ve vergi idaresi açısından değerlendirilmiştir.Çalışma sonucunda enflasyonun olumsuz etkilerinin giderilmesinde kısmınitelikteki yöntemlerin, büyük kısmının mükellefler tarafından uygulandığı, ancakdağınık yapısı, uluslar arası standartlara uygun olmayışı gibi nedenlerle yetersizkaldığı görülmüştür. Maliye Bakanlığı tarafından 5024 sayılı kanunla düzenlenengenel nitelikteki enflasyon düzeltmesi yöntemi, uygulama birliğini ve uluslar arasıstandartlara uygunluğu sağlamıştır. Ancak uygulamanın kısa sürede yürürlüğekonulması, kavramlarındaki eksiklik anlaşılmasını ve uygulanmasını olumsuzetkilemiştir.Düzenlemelerin daha sonraki yıllarda uygulanabileceği dikkate alınarak,uygulama birliğini bozacak nitelikteki düzenlemelerin kaldırılması, anlaşılması zorkavramların açık hale getirilmesi ve geçmiş yıl zararlarının düzeltilmesi sonucuoluşacak olumsuzlukların giderilmesi hususunda gerekli düzenlemelerin yapılmasıönerilmiştir.