Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasındaki ilişki

Eleştirel düşünme, bireylerin bilgiye sorgulayıcı bir bakış açısıyla yaklaşmasını sağlayan önemli bir bilişsel beceridir. Ancak, bireylerin eleştirel düşünme süreçlerinde çeşitli bilişsel ve duyuşsal engellerle karşılaşmaları, bu becerinin etkin kullanımını zorlaştırabilir. Aynı şekilde, bireylerin okuma motivasyonları da farklı psikolojik ve çevresel etkenlerden etkilenmektedir. Bu bağlamda çalışmada, Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada, Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden tekil ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında iki farklı devlet üniversitesinde öğrenim gören 293 Türkçe öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Semerci, Semerci, Ünal, Yılmaz ve Yılmaz (2019) tarafından geliştirilmiş "Eleştirel Düşünme Engelleri Ölçeği" ve Schutte ve Malouff'un (2007) geliştirdiği Yıldız, Yıldırım, Ateş ve Çetinkaya (2013) tarafından Türkçeye uyarlanmış "Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada veriler "Google Formlar" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda ölçekler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon analizi yapılmış, verilerin analizi SPSS programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engellerinin "düşük düzey"de olduğu, cinsiyete ve öğrenim gördükleri sınıfa göre anlamlı olarak farklılık arz etmediği ancak okudukları kitap sayısına göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Bunun yanı sıra Türkçe öğretmeni adaylarının okuma motivasyonlarının "yüksek düzey"de olduğu, cinsiyete ve okudukları kitap sayısına göre anlamlı farklılık arz ettiği ancak öğrenim gördükleri sınıfa göre anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar bağlamında öneriler sunulmuştur.