Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi açısından dil işlevleri

Soyut bilgileri öğretmekten ziyade öğrencilerin hedef dilde iletişim kurma becerilerini geliştirmeyi hedefleyen iletişimsel ve eylem odaklı yabancı dil öğretimi, insanın dili kullanma amacı şeklinde tanımlanan dil işlevlerini merkeze almaktadır. Çünkü etkili bir iletişim becerisi, ancak dil işlevlerini anlamak ve gerektiğinde kullanmakla olanaklıdır. Dolayısıyla işlevsel ve iletişimsel bir yabancı dil öğretimi için öncelikle öğrencilerin hedef dildeki iletişim ihtiyaçlarını, yani dil işlevleri gereksinimlerini belirlemek gerekmektedir. Bu durum, son yıllarda gerek kuram gerek de uygulama alanında önemli bir ivme kazanan Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi açısından da geçerlidir. Ne var ki alan yazınında Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi kapsamında dil işlevleri odaklı bir ihtiyaç analizi araştırması mevcut değildir. Bu tezin amacı, Türkiye'deki üniversitelere bağlı Türkçe öğretimi uygulama ve araştırma merkezlerinde görev yapan öğretim elemanlarının ve bu merkezlerde Türkçe öğrenen öğrencilerin görüşlerinden yola çıkarak Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin günlük yaşamlarında ihtiyaç duydukları dil işlevlerini tespit etmektir. Çalışmanın sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ihtiyaç analizine dayalı güncel bir dil işlevleri listesinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Nitel durum araştırması modelindeki bu tezde, veriler yüz yüze/çevrim içi görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Türkiye genelinde 28 farklı üniversitede görev yapan 50 öğretim elemanı ile 16 farklı üniversitede öğrenim gören 200 öğrenci, bu tezin çalışma grubunu oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, betimsel analiz ve içerik analizi tekniklerine göre çözümlenmiştir. Tezde Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ihtiyaç duyulan ve duyulmayan dil işlevleri belirlenerek bunların nedenleri tartışılmıştır. Tezin sonucunda kapsamlı bir ihtiyaç analiziyle şekillendirilmiş; 6 tema, 20 kategori, 180 koddan oluşan "Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi İçin Güncel Dil İşlevleri Listesi" ortaya çıkmıştır. Tezin iletişimsel ve işlevsel Türkçe öğretimine hem kuram hem de uygulama açısından katkı sunması beklenmektedir.