Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde seviyelere göre öncelikli söz varlığı -derlem temelli bir uygulama-

Bu araştırma, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılacak öncelikli söz varlığı ögelerinin derlem temelli olarak dil seviyelerine göre (A1, A2, B1, B2, C1) sözcüksel sıklıklarının tespiti, bağlamsal görünümlerinin ve diğer sözcüksel görünümlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Dil öğretimi süreci çeşitli yöntemleri içerisinde barındırmaktadır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için ana materyal olarak kullanılan dil öğretimi setlerindeki söz varlığı ögelerinin dil öğrenicilerine seviyelere bağlı öncelikli sözcüksel sıklıklara göre sunulması ise oldukça önemlidir. Büyük ölçekli doğal dil örneklerinin bilgisayarlar üzerinden çeşitli programlar ve yazılımlar aracılığıyla bir araya getirilerek analiz edilmesine yönelik sıralanmış yöntemlerin genel adı olan derlem dilbilim, sağladığı nesnel verilerle de dil incelemelerini sezgisel bakış açılarından kurtarmıştır. Çalışma, derlem dilbilim ilke ve yöntemlerinin sunduğu olanaklar çerçevesinde doküman analizi biçiminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için kullanılan dil öğretimi setlerindeki söz varlığı ögeleri derlem temelli incelemelerin ardından referans derlem olan yedi yüz milyon sözcüklük "TSCorpus" (The Turkish Corpus-Türkçe Derlemi) ile de karşılaştırılarak alanyazında daha önce yapılmış olan fakat Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde ihtiyaç duyulan sözcüklerin sıklıksal görünümünü tam anlamıyla yansıtmayan bunun yanında sezgisel özellikler de gösteren çalışmaların yarattığı boşluğu doldurmak düşünülmüştür. Bu konudaki belirsizlik durumunun giderilmesinin Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi noktasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik uzmanlarca hazırlanmış olan dört seviyelik Altay Set (A1, A2, B1, B2) ve 5 seviyeden (A1, A2, B1, B2, C1) oluşan sekiz diğer set ile beraber 9 sette bulunan 44 kitap, alan uzmanlarının görüşlerinden yola çıkılıp incelenerek bir özel alan derlemi olan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Derlemi "TYDOÖD" oluşturulmuştur. Derlem dilbilim ilke, yöntem ve amaçları doğrultusunda ele alınan bu çalışmanın her aşaması, yöntem, veri toplama teknikleri, verilerin analizi ve değerlendirilmesi gibi bölümler "ABBYY Fine Reader 15, WordSmith 5.0" programları ve "TSCorpus" özel yazılımı aracılığıyla ve altyapısıyla gerçekleştirilmiştir. Metinlerin taranması ve sayısallaştırılması, sayısallaştırılan verilerin "WordSmith 5.0" programındaki ön analizlerinin ardından "TSCorpus" yazılımına uygun biçime getirilerek son olarak raporlanması aşamaları sırasıyla izlenmiştir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesi noktasında emek verilerek yapılan önceki çalışmalara ek olarak ileri düzeyde dilbilimsel uygulamalara da ihtiyaç duyulması bu çalışmanın yapılış amacını yansıtmaktadır. İlk etapta, 1.127.145 sözcüklük oluşturulan "TYDOÖD", çalışmanın amacı ile ilgisi olmayan bölümlerin-sözcüklerin-boşlukların silinip yanlış olan bölümlerin ve birimlerin düzeltilmesinden sonra toplam 1.043.992 sözcükbirimlik son biçimini almıştır.