Türkçeye uyarlanmış Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin hasta yakınlarında geçerlik ve güvenirlik çalışması

AMAÇ: Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun farklı bir popülasyonda geçerlik ve güvenirliğinin yapılması. GEREÇ VE YÖNTEM: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'ne başvuran hastaların yakınlarıyla yüz yüze görüşülerek 401 kişiden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ) Türkçe verisyonu kullanılmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini test etmek amacıyla önce madde-toplam puan korelasyonuna bakılmış, daha sonra açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Uyum indeksinde anlamlı iyileşme sağlamak amacıyla modelde düzeltmeler yapılmış, Cronbach alfa ve Guttman Split Half katsayısı hesaplanmıştır. Ruh sağlığı okuryazarlığı toplam puanı ile ilişkili değişkenlerin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U, Kruskall- Wallis testleri ve Spearman korelasyon katsayısı kullanılmıştır Verilerin çoklu analizinde lojistik regresyon uygulanmıştır. BULGULAR: Kaiser Meyer Olkin değeri 0,864, Barlett test sonucu anlamlı (p<0,001) bulunmuştur. Yapılan madde-toplam puan korelasyonu sonrası korelasyon katsayısı 0,2'nin altında olan dört madde (9, 10, 12, 15) ölçekten çıkartılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonrası faktör yükü 0,4'ün altında olan maddelerin bu maddelerle aynı olduğu tespit edilmiştir. Kalan 31 madde için beş faktörlü yapının en uygun yapı olduğu görülmüş olup, faktör yükü 0,4'ün altında olan veya çift yüklenen bir madde olmadığı saptanmıştır. Maddelerin ortak varyans değerinin 0,3'ün altında olmadığı görülmüştür. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonrası yükü 0,3'ün altında olan bir madde (20. madde) daha ölçekten çıkartılmıştır. Uyum indekslerinde anlamlı iyileşmeyi sağlayan üç adet kovaryans oluşturularak model tamamlandığında modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir veya iyi seviyede olduğu görülmüştür. Ruh sağlığı okuryazarlığı ile ilişkili faktörlere bakıldığında kadın, bekar, eğitimli, gelir algısı düşük olmayan, ruhsal bozukluğu olan, ruhsal bozukluk için tedavi alan veya ruhsal bozukluğu olan bir yakına sahip kişilerin ruh sağlığı okuryazarlığının daha yüksek olduğu görülmüştür. Eğitim, gelir algısı ve ruhsal bozukluğu olan bir yakına sahip olmak çoklu analiz sonucunda da ruh sağlığı okuryazarlığıyla ilişkili bulunmuştur. SONUÇ: Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe versiyonu 30 soruluk şekliyle genel popülasyonda geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Ölçeğin bu şekliyle ruh sağlığı okuryazarlığı ölçümlerinde kullanılması tavsiye edilmiştir.