Turkish adaptation
117 theses under this subject heading
Eğitimde veli katılım ölçeğinin spora uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Bu çalışmada, eğitimde veli katılımı ölçeğinin spora uyarlanarak psikometrik özelliklerinin geçerlik ve güvenirlik ölçütlerini sağlayıp sağlamadığı incelenmiştir. Orijinal ölçek Gürbüztürk ve Şad (2010a) tarafından geliştirilmiştir. Veli Katılımı Ölçeği, 5 seçenekli (Her zaman-Hiçbir zaman) Likert tipi bir ölçek olup velilerin çocuklarının eğitimlerine katılım düzeylerini ölçmeyi amaçlayan toplam 8 alt ölçek ve 39 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin uyarlanmasında sırasıyla kapsam geçerliliği, yapı geçerliliği, yakınsak geçerlilik, ıraksak geçerlilik ve ölçüt geçerliliği analizlerine tabii tutulmuştur. Çalışmada NFI, CFI, GFI, RMSEA uyum indeks değerleri hesaplanmıştır. Ayrıca ölçeğin güvenirliliği iç tutarlılık katsayısı ve test tekrar test güvenirlik katsayısı hesaplanarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak veri toplama aracının spora uyarlanmış versiyonu için güvenilir ve geçerlik ölçütü olan, uyum indeks değerlerine göre de 36 madde ve 8 faktör olarak iyi uyum gösterdiği tespit edilmiştir.
"The functional difficulties questionnaire-shortened version" anketinin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Amaç: Bu çalışmanın amacı "The Functional Difficulties Questionnaire-shortened version" (FDQ-s) anketini Türkçeye çevirmek ve Türkçe versiyonunun güvenilirlik ve geçerliliğini incelemektir. Yöntem: Araştırmaya 18 yaş üzeri elektif açık kardiyotorasik cerrahi geçiren 70 gönüllü hasta dahil edildi. Anketin anlaşılırlığı pilot çalışma ile test edildi (n=20). Veriler hastaneye yatış günü, taburculuk günü ve 15.gün kontrolde toplandı. Hastaların ağrı durumları "Görsel Analog Skala", fonksiyonel durumları Fonksiyonel Zorluklar Ölçeği (FZÖ) ile değerlendirildi. Taburculuk ve 15.gün kontrolde "Perme Yoğun Bakım Ünitesi Mobilite Skoru" (PYBÜMS), "Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi" ve KF-36 Yaşam Kalitesi anketi uygulandı. Test-tekrar test güvenilirliği için 15.gün kontrolde FZÖ tekrarlandı (n=35). Ölçeğin iç tutarlılığı, test-tekrar test güvenilirliği ve yapı geçerliliği incelendi. FZÖ ile diğer ölçeklerden alınan puanların ilişkileri değerlendirildi. Ölçekler arası uyum için Bland-Altman grafiği değerlendirildi. Ayrıca minimal belirlenebilir değişiklik indeksi hesaplandı. Sonuçlar: Katılımcıların yaş ortalamaları 60.07±8.86 yıl olup %84'ü (n=59) erkektir. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı α=0.746 hesaplanmış ve iç tutarlılığın kabul edilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Test-tekrar test güvenilirliği soru bazında 0.74-1.00 arasında toplam puan olarak ise 0.97 ICC değeri alarak ölçek yüksek düzeyde güvenilirlik göstermiştir. Bland Altman analizine göre ölçeğin 15.gün değerlendirme sonuçları uyum sınırları içerisindedir. Minimal belirlenebilir değişiklik indeksi 100 (cm) üzerinden 4.9 olarak bulunmuştur. Ölçeğin benzer ölçek (birleşim-ayrışım) geçerliliği incelendiğinde PYBÜMS, Barthel İndeksi ve KF-36'nın alt kategorileri ile arasında negatif yönde düşük oranda yapısal ilişki görülmüştür (p<0.01). Tartışma: FDQ-s ölçeğinin Türkçe versiyonunun açık kardiyotorasik cerrahi geçiren hastaların fonksiyonel durumlarının objektif olarak değerlendirilmesinde kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu kanısına varıldı. Anahtar Kelimeler: kalp cerrahisi, fonksiyon, sonuç ölçeği, geçerlilik ve güvenilirlik, psikometrik özellikler
Brighton muskuloskeletal hasta bildirimli sonuç ölçümlerinin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi
Bu çalışma, Brighton Muskuloskeletal Hasta Bildirimli Sonuç Ölçümlerinin (The Brighton Musculoskeletal Patient-Reported Outcome Measure: BmPROM) Türkçe versiyonunun (BmHBSÖ) oluşturulması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Çalışma, fizyoterapi ve rehabilitasyon kliniğinde muskuloskeletal problem tanısıyla takip edilen, 18-74 yaş aralığında, toplam 122 gönüllü hasta ile gerçekleştirildi. Hastaların fiziksel, sosyodemografik ve tıbbi bilgileri kaydedildi. Standart çeviri prosedür basamakları uygulandıktan sonra, BmPROM'un Türkçe çevirisinin anlaşılırlığı 25 hasta, içerik geçerliği ise 20 fizyoterapist üzerinde yapılan pilot çalışma ile değerlendirildi. Çalışmaya dâhil edilen hastalara, BmHBSÖ ile Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (KF-36) ve İskandinav Kas İskelet Sistemi Anketi uygulandı. BmHBSÖ'nün test-tekrar test güvenirliği için ölçek 10 gün sonra yeniden uygulandı (n=67). Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini belirlemek için iç tutarlılık, test-tekrar test güvenirliği ve yapı geçerliği incelendi. BmHBSÖ'nün genel iç tutarlılık katsayısı α=0.739, işlevsellik skorunun Cronbach α değeri 0.721, iyilik hali skorunun Cronbach α değeri 0.766 olarak bulundu. BmHBSÖ'nün işlevsellik (ICC=0.866) ve iyilik hali (ICC=0.844) skorları yüksek düzeyde test-tekrar test güvenirliği gösterdi. BmHBSÖ'nün işlevsellik ve iyilik hali skorları ile KF-36'nın alt boyutları arasında pozitif yönde orta ve düşük düzeyde yapısal ilişkisi bulundu (p<0.001). BmHBSÖ'nün işlevsellik ve iyilik hali skorları ile İskandinav Kas İskelet Sistemi Anketi arasında negatif yönde orta ve düşük düzeyde ilişki bulundu (p<0.05). BmHBSÖ'nün, muskuloskeletal problemleri ağrı, fiziksel fonksiyon ve psiko-sosyal olarak çok boyutlu değerlendirilmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: Güvenilirlilik ve geçerlilik, işlevsellik, kültürler arası, öz bildirim, yaşam kalitesi
Michigen revize diyabet bilgi testi'nin (Michigen revısed diabetes knowledge test) Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması ve tsoy 32 skorları ile ilişkisi
Giriş: Diyabet hastalarının, diyabet hastalığının nedenleri, kolaylaştırıcı faktörleri, erken tanısı ve tedavisi ile ilgili olarak bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Bu hastalarda zamanla gelişebilecek akut ve/veya kronik komplikasyonları önlemek için iyi bir tedavi, iyi bir takip ve bunların en başında olması gereken iyi bir eğitim şarttır. Hastalara yapılacak eğitim programları ile hastalar, tedavi ve takipleri için gerekli olan yaşam tarzı değişikliklerine daha kolay yönlendirilebileceklerdir. Bu eğitim programlarında değerlendirilmesi gereken konulardan biri de hastaların genel sağlık bilgilerinin ve diyabet okuryazarlıklarının düzeyleridir. Sağlık okuryazarlığı anketi hastaların genel sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Diyabet bilgi düzeyinin değerlendirebilmesi için daha spesifik olan Diabetes Knowledge Test-2 ölçeği geliştirilmiştir. Diabetes Knowledge Test-2 anketinin Türkçe çevirisinin geçerlilik güvenirlik çalışması henüz mevcut olmadığından, bu çalışmayı yapmayı amaçladık. Aynı zamanda bu hastaların genel sağlık okuryazarlığı ile diyabet bilgilerinin düzeyini de karşılaştırdık. Gereç ve Yöntem: Diabetes Knowledge Test-2 anketinin Türkçe versiyonu literatürde yayınlanmış ve kabul görmüş kurallara uygun olarak geliştirilmiştir. Diabetes Knowledge Test-2 anketinin kültürler arası uyumu sağlanmıştır. Hitit Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde takip edilen 148 diyabet hastasına yaklaşık iki hafta arayla Türkçe Diabetes Knowledge Test-2 ve bir kezde sağlık okuryazarlığı anketi uygulanmıştır. Hastaların, Türkçe Diabetes Knowledge Test-2 ölçeğinden aldıkları puanlar arasındaki ilişki, 'Spearman Korelasyon' analizi ile incelenmiştir. Test-tekrar test güvenilirliği sınıf içi korelasyon katsayısı ile Türkçe Diabetes Knowledge Test-2 ölçeğinin yapısal geçerliliği benzer ölçek geçerliliği ve diskriminant geçerliliği test edilerek değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 148 hastanın 86'sı (%58,1) erkek, 62'si (%41,9) kadın olup katılımcıların yaş ortalaması 47,5±1,8'dir. Ortalama 15,9±5,3 (min:7-maks:30) gün ara ile ikinci kez aynı test 100 hastaya uygulanmıştır. Test-tekrar test güvenilirliği sınıf içi korelasyon katsayısı ile değerlendirildiğinde toplam ölçek için 0,893 (%95 GA=0,841-0,928) olarak yüksek bir değer bulunmuştur. Genel test için sınıf içi korelasyon katsayısı 0,826 (%95 GA= 0,741-0,883), insülin kullanımı için sınıf içi korelasyon katsayısı 0,801 (%95 GA= 0,704-0,866) hesaplanmıştır. Toplam puan ve ölçek bölümleri için her iki uygulama arasındaki ilişki katsayısı 0,644 ve üzerinde bulunmuştur. Bland Altman grafiği incelendiğinde ise test tekrar test sonuçlarının %95 güven aralığında tutarlı olduğu saptanmıştır. Spearman korelasyon analizi ile yapılan değerlendirilmede Türkçe Diabetes Knowledge Test-2 puanları ile Türkçe Sağlık Okuryazarlığı-32 arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Türkçe Sağlık Okuryazarlığı-32 ve Türkçe Diabetes Knowledge Test-2 ölçeği puanları arasında orta derecede pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır. (r= 0,378) Sonuç: Diabetes Knowledge Test-2 anketinin Türkçe versiyonu geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Bu test tüm diyabet hastalarında diyabet bilgi düzeyini değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Ergenler ve genç yetişkinler için cinsel ve üreme güçlendirme ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Metodolojik tipte tasarlanan bu çalışmada Ergenler ve Genç Yetişkinler için Cinsel ve Üreme Güçlendirme Ölçeğinin Türkçeye uyarlanıp geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılarak Türk toplumuna kazandırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini Kastamonu Üniversitesinde eğitim gören 18-24 yaş aralığındaki lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemi ise madde sayısına göre 250 olarak belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu ve 23 maddeden oluşan 5'li likert tipte Ergenler ve Genç Yetişkinler için Cinsel ve Üreme Güçlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Veriler 02.01.2023-23.01.2023 tarihleri arasında yüz yüze görüşme metodu ile toplanmıştır. Ölçeğin geçerlik aşamasında sırası ile dil geçerliliği, Davis tekniği kullanılarak uzman görüşlerinin alındığı içerik (kapsam) geçerliliği ve Doğrulayı Faktör Analizi ile Açıklayıcı Faktör Analizi kullanılarak yapı geçerliliği incelenmiştir. Ölçeğin güvenirlik aşamasında cronbach's alfa katsayısı ve madde toplam korelasyonu ile iç tutarlılık, test-tekrar test uygulaması ile zamana karşı değişmezlik incelenmiştir. Veriler, SPSS for Windows 22 paket programı ve LISREL 8.80 paket programı ile analiz edilmiştir. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi 0,99 bulunmuştur. Kaiser-Meyer-Olkin testi 0,874 ve Barlett'in Küresellilik Anlamlılık Düzeyi Testi x2=3511.034, p=0.000 şeklinde tespit edilmiştir. Açıklayıcı Faktör Analizinde bütün maddelerin faktör yüklerinin 0,40'ın üzerinde olup açıklanan varyans %74,668 olarak tespit edilmiş ve ölçekten hiçbir madde çıkarılmamıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizinde değerlendirilen uyum indeksi değerleri sırası ile x 2/SD:3,71 GFI:0,98 AGFI:0,97 CFI: 0,99 RMSEA: 0,074 SRMR: 0,053 ve PATH Diyagramı faktör yükleri 0.41 ile 0.91 arasında bulunarak tamamı kabul edilebilir aralıkta çıkmıştır. Ölçeğin cronbach alfa değeri 0,913 ve Spearman Rho kat sayısı 0,893 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, Ergenler ve Genç Yetişkinler için Cinsel ve Üreme Güçlendirme Ölçeğinin Türk toplumuna uygun, geçerli ve güvenirlik düzeyi yüksek bir araç olduğu saptanmıştır.
Epilepsili gençler için nörolojik bozuklukta depresyon ölçeğinin türkçe geçerlik ve güvenirliği
Metodolojik tasarım ile yürütülen bu çalışmanın amacı; İngilizce dil ve kültüründe geliştirilen Epilepsili Gençler İçin Nörolojik Bozuklukta Depresyon Ölçeğinin Türkçe Geçerlilik ve Güvenirliğini yapmaktır. Araştırma, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nöroloji Polikliniğine başvuran 12-17 yaşları arasındaki epilepsili genç hastalar ile Nisan 2021- Ekim 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde IBM SPSS 22 ve AMOS 22 programları kullanılmıştır. Ölçeklerin geçerliliğini belirlemek için; İçerik geçerliliği, ölçüt geçerliliği (iç ve dış ölçüt) ve yapı geçerliliği (açımlayıcı ve doğrulayıcı) yapılmıştır. Kapsam geçerliği için KGİ değeri 0.92'dir. Ölçüt geçerliği; iç ölçüt geçerliliği (alt-üst grup karşılaştırması: r=.954, t=66.756, p=.000 ve madde-toplam korelasyonları: .551-.865'dir) ve dış ölçüt geçerliği (DSM-5 düzey 2- Depresyon Ölçeği) ile değerlendirildi (r=.894). Yapı geçerliğini yapmak üzere, açımlayıcı faktör analizinde; "Kaiser Meyer Olkin" ve "Barlett testleri" (KMO:.931, Barlett's test x²:646.946, p<0.001), faktör yükü: (.379-.806), özdeğer incelemesi (6.608), total varyans açıklaması (%55.069), Korelasyon matriks değerleri (.615-.898) incelenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde ise; maddelerin faktör yükleri, x2/sd (1.262), NFI (.900), TLI (.972), CFI (.977), IFI (.978), RFI (.878), GFI (.894), AGFI (.847), RMSEA (.052) ve RMR (.047) uyum değerleri incelenmiştir. Ölçeklerin güvenilirliğini belirlemek için ise; iç tutarlık güvenirlik katsayıları (cronbach alfa:.924), yarıya bölme yöntemi (r:.884), Madde-toplam puan korelasyonları (.551-.865), Puanlama tutarlılığı (Sınıf içi korelasyon:.939), Standart Hata (SEM≤SS/2: 2.48≤4.5) (ölçeklerin ölçmedeki kesinlikleri), Taban tavan etki analizi (Min.Fr=%1.0, Max.Fr=7.3) (ölçek homojenliği) ve Hotelling's T2 testi (F= 245.328, p=.000) çalışılmıştır. Türkçeye uyarlaması yapılan ölçeğin istatistiksel olarak geçerli ve güvenilir yapıda olduğu bulunmuştur.
Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği Çocuk Formunun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Bu çalışmanın amacı Frick (1991) tarafından geliştirilen orijinal adı 'Alabama Parenting Questionnaire Child Form' olan Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği Çocuk Formunun (AEDÖ-ÇF) Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılmasıdır. Ebeveyn davranışlarının ölçülmesi amacıyla geliştirilen AEDÖ-ÇF 5'li likert tipinde 42 madde ve beş alt boyuttan oluşmaktadır. Uyarlama çalışması ilkokul ve ortaokula devam eden 679 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. AEDÖ-ÇF'nin uyarlanması için ilk olarak ölçeği geliştiren araştırmacının onayı alınmıştır. Ölçeğin orjinal formu alan uzmanı üç uzman tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Türkçe form Türkçe Öğretmenliği alan uzmanı tarafından incelenmiş ve önerileri doğrultusunda gerekli değişiklikler yapılmıştır. Elde edilen Türkçe form ilkokulda farklı sınıf düzeyinden 15 öğrenciye uygulanarak, alınan geri bildirimler doğrultusunda son hali verilmiştir. Ölçeğin faktör analizi için uygun olup olmadığına karar vermek için Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı hesaplanmış, verilerin çok değişkenli normal bir dağılımda olup olmadığı ise Bartlett Küresellik (Sphericity) testi ile incelenmiştir. Ayrıca Skewness (çarpıklık) ve Kurtosis (basıklık) değerlerine bakılmıştır. Yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi [DFA] yapılmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizleri için test- tekrar test güvenirliği, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, Spearman sıra farkları ilgileşim katsayısı, Kolmogorav-Smirnov değerleri ve Spearman-Brown değerleri hesaplanmıştır. Ölçeğin uyarlanan formu ile toplanan verilerin güvenirliğini belirlemek amacıyla, madde toplam korelasyonları bulunmuş ve madde özellikleri tespit edilmiştir. Maddelerin iç tutarlılıkları hakkında bilgi sahibi olmak amacıyla ölçeğin tamamının cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, AEDÖ-ÇF'nin Türk kültürü için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir.
Astım kontrol algısı ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliliği
Bu çalışma Astım Kontrol Algısı Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini geçerlilik ve güvenilirlik açısından değerlendirmek amacı ile yapılmıştır. Çalışma örneklemini bir eğitim ve araştırma hastanesinin göğüs hastalıkları poliklikine başvuran araştırma kriterlerine uyan 152 hasta oluşturmaktadır. Araştırma 01.12.2021-31.01.2022 tarihlerinde sosyodemografik veri formu ve astımın algılanan kontolü anketi kullanılarak yapılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics V23 ve AMOS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Anlamlılık düzeyi p < 0,05 kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan hastaların % 41,4'ü erkek (n=63), %58,6'sı kadın (n=89) bireylerden oluşmaktadır. Hastaların eğitim durumu %38,2 ilköğretim düzeyindeydi. Açıklayıcı faktör analizi uygulamasından önce, örneklem büyüklüğünün faktörleştirmeye uygunluğunu test etmek amacıyla yapılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi değeri 0,880'dir. Astım Kontrol Algısı Ölçeği(AKAÖ)'nin uyum iyiliği indekslerine bakıldığında; RMSEA 0,058; GFI 0,92/8; CFI; 0,928, χ2:1,507 olduğu görülmüştür. (p=0,000). Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa değeri 0,85'dir. Araştırma bulgularına göre Astım Kontrol Algısı Ölçeği (AKAÖ)'nin Türk toplumu için geçerlilik ve güvenilirliği yüksek ve hastaların astım kontrol algılarını değerlendirmek için uygun bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.
Yaşlı bireylerde aachen düşme riski değerlendirme gerecinin Türkçe sürümünün geçerliliği ve güvenilirliği
Amaç: Bu araştırmanın amacı Aachen Düşme Riski Değerlendirme Ölçeği'nin Türkçe sürümünün oluşturulması ve Türkçe sürümün psikometrik özelliklerinin (güvenilirlik ve geçerliliğinin) ortaya konmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Manisa'da seçilmiş olan Aile Sağlığı Merkezlerine ayaktan tanı ve tedavi amacıyla başvuran 65 yaş ve üstü; son bir yıl içinde en bir kere düşmüş olan 100 ve düşmemiş olan 100 kişide yapılmış olan metodolojik bir araştırmadır. Aachen Düşme Riski Değerlendirme ölçeğinin dağılımını, güvenilirlik ve geçerlilik bulgularını göstermek için psikometrik analizlerde ardışık üç adım izlendi. Birinci adımda ölçeğin dağılım özellikleri ve madde analizleri yapıldı. İkinci adımda güvenilirlik analizleri ve son adımda da geçerlilik analizleri yapıldı.Güvenilirlik analizleri için ölçüt ve yapı geçerliliği; yapı geçerliliği için ise doğrulayıcı faktör analizi, bilinen gruplar geçerliliği ve paralel form geçerliliği kullanıldı. Bulgular: Bu çalışmada Aachen Düşme Riski Değerlendirme ölçeğinin Türkçe sürümünün birinci bölümü (indeks skor) için duyarlılık %71.0, seçicilik %75.0; üçüncü bölüm (algılanan düşme riski) için duyarlılık %75.0, seçicilik %55.0 bulunmuştur. Birinci bölüm tek boyut için yapılan doğrulayıcı faktör analizinde kikare/serbestlik derecesi 1.13, karşılaştırmalı uyum indeksi (CFI) 0.939 ve RMSEA ( Root Mean Square Error of Approximation ) 0.025 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin birinci ve üçüncü bölümleri ile cinsiyet, vücut kitle indeksi, kişilerin yalnızlık algısı, kullandıkları ilaç sayısı, sahip oldukları kronik hastalık sayısı, kırılganlık durumu ve fiziksel bağımlılık düzeyini gösteren EQ5-D ile anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur. Aachen indesk skoru (birinci bölüm) için etki büyüklük değerleri cinsiyet, kişilerin yalnızlık algısı, kırılganlık durumu ve EQ5-D genel yaşam kalitesi düzeyi için büyük; kullanılan ilaç sayısı için orta; vücut kitle indeksi ve kronik hastalık sayısı için zayıf (0.2 ve çevresindeki değerler) olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Aachen Düşme Riski Değerlendirme ölçeğinin Türkçe sürümümünün üç ayrı bölümünün geçerlilik ve güvenilirlik analiz sonuçları ölçeğin birinci ve üçüncü bölümlerini oluşturan düşme değerlendirme indeksinin orta düzeyde duyarlı ve seçici olduğunu ve her iki gösterge açısından da hatalı pozitif ve negatif değerlendirme olasılığının % 25-45'i bulduğunu göstermektedir. Düşme riski indeksi (birinci bölüm) madde yapısı Türkçe sürümde de olduğu gibi korunmuştur ve ölçek bütünüyle kullanılabilir durumdadır birinci basamak sağlık hizmetlerinde yukarıda sözü edilen durum dikkate alınarak kullanılabilir.
Ailedeki yeme ve aktivite alışkanlıkları ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Amaç: Çocukluk çağında fazla kiloluluk ve obezite, artarak devam eden ciddi bir sağlık sorunudur. Başta kardiyovasküler hastalıklar, tip 2 diyabet olmak üzere çok sayıda sağlık problemine yol açmaktadır. Ailedeki yeme davranışları, alışkanlıklar, evdeki beslenme ve fiziksel aktivite ortamı çocukların davranışlarını şekillendirip kilo durumunu belirlemede önemli rol oynar. Bu faktörlerin belirlenmesi, çocuklarda kilo probleminin tedavisi ve önlenmesinde etkili olacaktır. Literatür taramasında bu etkenleri ölçebilen Türkçe bir ölçeğe ulaşılamamıştır. Bu çalışmanın amacı Family Eating and Activity Habits Questionnaire-Revised'ın Türkçe geçerlik ve güvenirliğini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Ölçek metni, grup çevirisi ve geri çeviri yöntemi kullanılarak Türkçeye çevrildi. Öncelikle pilot çalışma grubu olarak Adana'da ilkokul ve ortaokul düzeyindeki farklı okullardan öğrencilerin velilerine üç hafta ara ile ön test ve tekrar testi uygulandı. Ardından; ana çalışma grubunda okullarda ve polikliniğe getirilen çocukların velilerine ölçek uygulandı. Bulgular: Pilot çalışmada iç tutarlılığı gösteren Cronbach alfa değeri 0,787; ön test-tekrar testi arası uyumu gösteren Pearson korelasyon analizi sonucu r değeri 0,761 (p<0,001) olarak hesaplandı. Ana çalışmada ise Cronbach alfa değeri 0,780 olarak elde edildi. Fazla kilolu/obez çocukların toplam skorları, normal kilolu çocukların toplam skorundan anlamlı olarak daha yüksekti. Ölçek toplam skoru, çocuğun kilo durumunu % 71 başarı ile belirleyebiliyordu. Sonuç: Elde ettiğimiz geçerlik ve güvenirlik değerleri, Ailedeki Yeme ve Aktivite Alışkanlıkları Ölçeği'nin benzer bir Türkiye örnekleminde kullanılabileceğini düşündürmektedir. Anahtar sözcükler: ailedeki yeme ve aktivite alışkanlıkları ölçeği, çocukluk çağı obezitesi, FEAHQ-R
Çevrimiçi öğrenmeye yönelik öz yeterlik ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve uygulanması
Bu çalışmanın ilk aşamasında, Sun ve Rogers (2021) tarafından geliştirilen çevrim içi öğrenmeye yönelik öz yeterlik ölçeğinin Türkçeye uyarlaması yapılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, öğretmen adaylarının çevrim içi öğrenmeye yönelik öz yeterlik düzeyleri belli değişkenler açısından kesitsel tarama yöntemiyle araştırılmıştır. Çalışmanın örnekleminin belirlenmesinde kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi ile çalışmaya katılmaya gönüllü olan ve İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan 4 farklı üniversitenin eğitim fakültesinin ilköğretim matematik öğretmenliği bölümünde öğrenim gören toplam 562 öğretmen adayına ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının çevrim içi öğrenmeye yönelik öz yeterlik düzeyleri cinsiyete bağlı olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği sorusuna cevap bulmak adına bağımsız t testi, öğretmen adaylarının çevrim içi öğrenmeye yönelik öz yeterlik düzeylerinin sınıf düzeyine bağlı olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği sorusuna cevap bulmak adına tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının çevrim içi öğrenme öz yeterlik ölçeğinin teknoloji kullanımı, çevrim içi öğrenme görevi, eğitici ve akran etkileşimi ve iletişimi, öz düzenleme ve motivasyon alt boyutlarındaki puan ortalamaları iyi düzeyde bulunmuştur. Öğretmen adaylarının sadece teknoloji kullanımı öz yeterlik düzeyleri açısından kız öğrenciler lehine anlamlı bir farklılığın olduğu, ölçeğin diğer boyutları açısından cinsiyet bazlı anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının eğitici ve akran etkileşimi ve iletişimi öz yeterlik düzeyleri açısından 1. ve 3. sınıf arasında 1. sınıf lehine ve 3. ve 4. sınıf arasında 4. sınıf lehine anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Diğer boyutlar açısından sınıf düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, daha sonra yapılacak olan çalışmalar Türkiye genelinde öğrenim gören öğretmen adayları üzerinde yürütülebilir. Ayrıca yeni çalışmalarda öğretmen adaylarının teknolojiye ve teknolojik araçlara yönelik tutumları, bilgisayar veya tablet gibi araçlara sahip olup olmadıkları türünden değişkenler de çalışmaya dâhil edilebilir. Bunların dışında öğretmen adaylarıyla görüşmeler yapılarak nitel veriler elde edilebilir.
Çocuk ve ergenlerde Duygu Düzenleme Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması
Bu çalışmanın amacı, Gullone ve Taffe'ın (2012) çocuk ve ergenlerin duygu düzenleme stratejilerini ölçmek için Gross ve John'un (2003) Duygu Düzenleme Ölçeği'nden (Emotion Regulation Questionnaire) uyarlamasını yaptığı Çocuk ve Ergenlerde Duygu Düzenleme Ölçeği-ÇEDDÖ'yü (Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents) Türkçeye uyarlamaktır. Çalışma grubunu Adana ilinin merkez ilçelerindeki ortaokul ve liselerde 2017-2018 yılları arasında öğrenim gören, 10-18 yaşlar arasındaki 1048 (558 kız ve 490 erkek) öğrenci oluşturmaktadır. ÇEDDÖ'nün dil geçerliği için çeviri çalışmaları dört İngilizce öğretmeni tarafından yapılmıştır. Çukurova Üniversitesi'nde görev yapmakta olan altı öğretim üyesinden çevirilerle ilgili görüşleri alındıktan sonra ölçeğin Türkçe formu oluşturulmuş ve geri çevirisi yapılmıştır. ÇEDDÖ'nün yapı geçerliğini ölçmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizinden (DFA) faydalanılmıştır. DFA bulguları, ölçek yapısının, bu çalışmada yeniden değerlendirme ve bastırma şeklinde tanımlanan iki ayrı boyuttan oluştuğunu onaylamıştır. Yeniden değerlendirme altı, bastırma alt boyutu dört maddeden oluşmaktadır. DFA sonuçları farklı yaş grupları (10-12, 13-15, 16-18) ve her iki cinsiyet için benzer şekildedir. Ölçeğin ölçüt bağıntı geçerliği ortaokul öğrencilerinde Çocuklar için Depresyon Ölçeği ve lise öğrencilerinde Hızlı Büyük Beşli Kişilik Testi aracılığıyla incelenmiştir. Ortaokul öğrencilerinin depresyon düzeyleri beklenildiği gibi bastırma stratejisi ile pozitif, yeniden değerlendirme stratejisi ile negatif ilişkili olduğu görülmüştür. Lise öğrencilerinin uyumluluk, sorumluluk, deneyime açıklık kişilik alt boyutlarından aldıkları puanlarla yeniden değerlendirme stratejisi ile pozitif, dışadönüklük alt boyutundan aldıkları puanlarla bastırma stratejisi ise negatif ilişkili bulunmuştur. Cinsiyet faktörü dikkate alınarak yapılan incelemede, kız öğrencilerin yeniden değerlendirme alt ölçeğinden aldıkları puanlar, erkek öğrencilerin aldıkları puanlardan; erkek öğrencilerin bastırma alt ölçeğinden aldıkları puanlar, kız öğrencilerin aldıkları puanlardan anlamlı bir şekilde daha yüksektir. Üç hafta arayla yapılan test tekrar test güvenirliğine göre birinci ve ikinci ölçüm arasında yeniden değerlendirme alt ölçeği için .64, bastırma alt ölçeği için .57 düzeyinde ilişki bulunmuştur. Cronbach alfa iç tutarlık katsayısının ise, yeniden değerlendirme alt ölçeği için.79, bastırma alt ölçeği için .53 olduğu görülmektedir. Bulgular alan yazında ortaya konan görüş ve araştırmalar dikkate alınarak tartışılmıştır. ÇEDDÖ'nün Türkçe formunun 10-18 yaşlar arasındaki bireyler için kullanılabilir olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Duygu Düzenleme, Ölçek Uyarlama, Çocuk, Ergen
Çocuklar Öfke Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlaması: Güvenirlik ve geçerlik analizleri
Bu çalışmanın amacı 8-11 yaş arasındaki çocuklarda öfkeye neden olan belirli durumları değerlendirmek, öfke ifade biçimi ve öfkenin kişisel ilişkiler üzerindeki etkisini ölçmek üzere Nelson ve Finch (2000) tarafından geliştirilen Çocuklar Öfke Ölçeği'ni (ÇÖÖ) Türkçe'ye uyarlama, Türkçe formun güvenirlik ve geçerliğini test etmektir. Araştırma örneklemini Hatay ili merkez ilçelerinde ilkokul 3., 4. ve ortaokul 5., 6. sınıflarında öğrenim gören 502 öğrenci oluşturmaktadır. ÇÖÖ'nün ölçüt bağıntılı geçerliğini ve güvenirliğini incelemek amacıyla yapılan çalışmanın örneklemini de Hatay ili merkez ilçelerinde öğrenimine devam eden ve ölçeği gönüllü olarak dolduran 182 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmaya öncelikle ÇÖÖ'nün Türkçe çevirisi ile başlanmıştır. Çeviri sonrası sorgulama tekniği ve geri çeviri yöntemleri kullanılarak ölçeğin orijinal dilindeki formu ili Türkçe formu arasındaki eşdeğerlik incelenmiştir. Yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi, benzer yapılarla korelasyonunu incelemek için ölçüt bağıntılı geçerliği, madde ve güvenirlik analizleri için Cronbach Alpha ve test- tekrar test katsayıları hesaplanmıştır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ÇÖÖ'nün orijinal ölçekte olduğu gibi dört alt boyutta uyum gösterdiği ve tüm maddelerin ilgili alt ölçeğe yerleştiği görülmüştür. ÇÖÖ'nün ölçüt bağıntılı geçerliğini incelemek için Speilberger (1973) tarafından geliştirilen ve Özusta (1995) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Çocuklar İçin Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (ÇDSKE) ile Leitenberg, Yost, Carroll- Wilson ve arkadaşları (1986) tarafından geliştirlen ve Karakaya ve arkadaşları (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Çocukluktaki Olumsuz Düşünceleri Değerlendirme Ölçeği (ÇODDÖ) kullanılmıştır. ÇÖÖ toplam puanı ile ÇDSKE ve ÇODDÖ puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Madde ve güvenirlik analizlerinde alt ölçeklerin Cronbach Alpha değerleri ve test tekrar test güvenirlik katsayılarının yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, Çocuklar Öfke Ölçeği'nin Türkçe formunun çocuklarda öfkeye neden olan belirli durumları değerlendirmek, öfke ifade biçimi ve öfkenin kişisel ilişkiler üzerindeki etkisini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çocuklarda öfke, öfke, öfke ölçekleri
Görüşme (konsültasyon) ve ilişkisel empati ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Amaç: Hasta-hekim ilişkisini geliştirmek için önemli unsurlardan biri hekimin hastasıyla empati kurabilme yeteneğidir. Hekim ile hasta arasındaki empatik iletişim, hasta memnuniyetini arttırmaktadır ve hastanın sağlık durumunu kısmen de olsa olumlu etkilemektedir. Türkiye'de hastalar tarafından değerlendirilen bir empati ölçeği bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; Consultation and Relational Empathy (CARE) Measure'un Görüşme ve İlişkisel Empati Ölçeği adıyla Türkçeye uyarlanarak, birinci basamağa başvuran kişilerde geçerlik ve güvenirliğinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma metodolojik bir araştırmadır. Görüşme ve İlişkisel Empati (GİE) Ölçeği'nin çeviri ve tekrar çevirisi yapılarak Türkçe formu hazırlanmıştır. Geçerlik güvenirlik ana çalışması Adana il merkezindeki 17 aile sağlığı merkezine başvuran 237 kişi ile tamamlanmıştır. Veri toplama araçları olarak, sosyodemografik veri formu, EUROPEP Ölçeği ve GİE Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık yöntemiyle; geçerliği ise yüzey geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği ile sınanmıştır. Bulgular: GİE Ölçeği, 10 maddeden oluşmaktadır. Her bir madde 1-5 puan arasında değerlendirilmektedir. Yüzey geçerliliği, düşük sayıda "uygun değil" yanıtı ile desteklenmiştir (%1,26-%3,79 aralığında). Faktör analizi, ölçek için tek boyutlu yapıyı göstermiştir. Ölçeğin ölçüt geçerliği EUROPEP Ölçeği korelasyonuyla değerlendirilmiştir. Ölçekler arasında yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı 0,943 bulunmuştur. Düzeltilen madde toplam korelasyonları minimum 0,726 idi. Sonuç: Almanca, Çince, Japonca, Flemenkçe, İsveççe gibi çeşitli dillere çevirisi yapılan CARE Ölçeği'nin elde ettiğimiz değerlere göre Türkçe formu, birinci basamakta kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Anahtar Kelimeler: Empati, Geçerlik ve güvenirlik, Türkçe, Birinci basamak, GİE ölçeği
Bebeklik Döneminde Baba Katılımı Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri
Bu çalışma, Bebeklik Döneminde Baba Katılımı Ölçeği'nin Türkçe psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildi. Araştırma metodolojik tipte olup, örneklemini Gaziantep Abdülkadir Yüksel Devlet Hastanesi ve Gaziantep Şehir Hastanesi pediatri klinikleri ve polikliniklerinde 0-12 ay aralığında bebeği olan 352 baba oluşturdu. Çalışma verileri Şubat 2025 – Nisan 2025 tarihleri arasında "Sosyodemografik Bilgi Formu" ve "Bebeklik Döneminde Baba Katılımı Ölçeği" ile toplandı. Verilerin analizinde faktör analizi, korelasyon analizi, t testi ve Cronbach α güvenirlik katsayısı yöntemleri kullanıldı. Ölçeğin KMO katsayısı 0,851, Bartlett testi ꭓ2 değeri 2431,090 ve p<0,001 olarak bulundu. Ölçek, yapılan faktör analizleri sonucunda toplam varyansın %52,004'ünü açıklayan 5 alt boyutlu 20 maddeden oluştu. Ölçeğin Cronbach α katsayısı 0,879, ölçek alt boyutlarında; "Sıcaklık ve Uyum" için 0,768, "Kontrol ve Süreç Sorumluluğu" için 0,804, "Hayal Kırıklığı" için 0,823, "Dolaylı Bakım" için 0,768 ve "Pozitif Katılım" için 0,858 olarak hesaplandı. Ölçek faktör yüklerinin "Sıcaklık ve Uyum" alt boyutunda 0,542-0,877 arasında, "Kontrol ve Süreç Sorumluluğu" alt boyutunda 0,629-0,751 arasında, "Hayal Kırıklığı" alt boyutunda 0,615-0,854 arasında, "Dolaylı Bakım" alt boyutunda 0,678-0,886 arasında, "Pozitif Katılım" alt boyutunda 0,561-0,781 arasında değiştiği tespit edildi. Ölçek uyum indeksleri CMIN/DF: 1,276; AGFI: 0,865; GFI: 0,899; NFI: 0,873; CFI: 0,969; IFI: 0,970; TLI: 0,962; RMSEA: 0,040; SRMR: 0,0591 olarak belirlendi. Sperman-Brown katsayısı 0,746 ve Split-Half katsayısı 0,722 olarak bulundu. Test-tekrar test puan ortalamalarında istatiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı görüldü. Bebeklik Döneminde Baba Katılımı Ölçeği'nin Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlendi.
Doğum beklentileri ve deneyimleri ölçeği'nin Türkçe geçerlilik güvenirlik çalışması
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği'nin Türkçe geçerlik-güvenilirliği çalışmasının yapılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Manisa'da bir hastaneye doğum için gelen, çalışmaya katılmayı kabul eden ve araştırma kriterlerine uyan 360 gebeden oluşmaktadır. Araştırma 12.04.2016- 21.11.2016 tarihleri arasında yürütülmüştür. Bu araştırmada kadınların sosyodemografik özelliklerini inceleyen soru formu, doğuma ilişkin özellikler soru formu, Doğum Deneyimleri ve Beklentileri Ölçeği kullanılmıştır. Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği'nin geçerlik analizinde dil geçerliliği, yapı geçerliliği için Regresyon analizi ve student t test yapılmış, iç tutarlılık analizinde cronbach alfa katsayısı ve madde korelasyonu kullanılmıştır. Bulgular: Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçek-2 Cronbach alpha değeri 0,891'dir. Çalışmaya katılan kadınların beklentilerinin %81,7'i karşılanmış, olmasını beklemediği beklentilerinin %32,1'i karşılanmıştır. Sonuç: Doğum beklentileri ve deneyimleri ölçek-2 Cronbach alpha değeri katsayısının yüksek olduğu görülmektedir. Türkçe'ye uyarlanan bu ölçek geçerli ve güvenilirdir. Anahtar Kelimeler: Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği, geçerlilik-güvenirlik, doğum beklentileri, doğum deneyimleri.
Doğurganlık ve çocuk doğurmaya yönelik tutum ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması
Amaç: Bu çalışmada, 2015 yılında Söderberg ve arkadaşları tarafından ikinci versiyonu geliştirilen Doğurganlık ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutum Ölçeği (AFCS, Attitudes Toward Fertility And Childbearing Scale)' nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte olan araştırmanın örneklemini, Manisa ilindeki 20-30 yaş grubu henüz anne olmamış 240 kadın oluşturdu. Veriler, araştırmacı tarafından Birey Tanıtım Formu, Doğurganlık ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutum Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanıtıcı bilgilerin sayı yüzde dağılımları, dil geçerliliği, kapsam geçerlik indeksi, yapı geçerliliği (Doğrulayıcı ve açıklayıcı faktör analizi), standart hata, Cronbach Alfa katsayısı, madde toplam puan korelasyonu ve ölçek tepki yanlılığı testleri kullanıldı. Bulgular: Ölçek üç alt boyuta dağıldı, açıkladığı toplam varyans %65,10 olarak bulundu. Ölçek alt boyut Cronbach Alfa katsayıları sırasıyla birinci faktör; "Şimdiki Engel" α= 0,89, ikinci faktör; "Gelecekteki Önem" α= 0,92, üçüncü faktör; "Kadınlık Kimliği" α= 0,90 olarak bulundu. Madde analizi sonucunda maddelerin madde alt boyut puan korelasyonları şimdiki engel alt boyutunda 0,60-0,82, gelecekteki önem alt boyutunda 0,75-0,85, kadınlık kimliği alt boyutunda 0,78-0,90 arasında bulundu. Ölçek doğrulayıcı faktör analizi uyum indeksleri incelendi ve x2/df, CFI, NFI, NNFI indekslerinin kabul edilebilir değerlerde olduğu, RMSEA, GFI ve AGFI indekslerinin ise kabul edilebilir değerleri karşılamadığı belirlendi. Sonuç: Doğurganlık ve Çocuk Doğurmaya Yönelik Tutum Ölçeği Türkçe formunun yapılan analizler sonucunda kabul edilebilir derecede geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi. Anahtar Kelimeler: Doğurganlık, Tutum, Geçerlik, Güvenirlik
Cerrahi pozisyona bağlı gelişen yaralanmalar için Risk Değerlendirme Ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliği
Amaç: Araştırma, Cerrahi Pozisyona Bağlı Gelişen Yaralanmalar için Risk Değerlendirme Ölçeği'nin Türkçe geçerlik–güvenirliğini belirlenmesi amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte yürütülen araştırma, bir üniversitesi hastanesi ameliyat edilen 207 hasta ile gerçekleştirildi. Moraes Lopes ve ark (2016) tarafından geliştirilen ölçek, beş risk kategorisi ile cerrahi pozisyon şekli, ameliyat süresi, anestezi türü, destek yüzeyleri, pozisyonlama sırasındaki ekstremite pozisyonu, hastanın yaşı ve ek hastalığının varlığı gibi yedi değişkeni içermektedir. Ölçek skoru 7-35 puan arasında değişmektedir. Ölçekten elde edilen toplam puan arttıkça hastada pozisyona bağlı yaralanma riski artmaktadır. Ölçeğin dil geçerliliği, kapsam geçerliliği, ölçüt bağımlı geçerlilik, "Braden Risk Değerlendirme Ölçeği" ile eş değer ölçek geçerliliği, toplanabilirlik analizi, madde toplam puan korelasyonu, gözlemciler arası tutarlılık ve ölçek tepki yanlılığı testleri yapıldı. Bulgular: Ölçeğin, kapsam geçerlilik indeksi 0,961 olarak bulundu. Araştırmada, kişilerin ölçek maddelerine verdikleri tepkilerin eşit olup olmadığı durumu Hotelling's T2 testi ile değerlendirildi (T²: 110,813, p=0,000). Maddelerin toplam puan korelasyonları 0,044-0,664 arasında bulundu. Yordama geçerliliğinin sınanmasında ameliyat sırasında destekleyici yüzey kullanımı (t: 4,691, p: 0,000), ameliyat masasında hastanın masaya temas noktalarının ıslak olma durumu (z: -4,094, p: 0,000) vb. ölçütler kullanıldı ve ölçeğin yüksek düzeyde yordama geçerliliği olduğu saptandı. Ölçeğin Eş Değer Ölçek Geçerliliğini sınamak için kullanılan "Braden Risk Değerlendirme Ölçeği" ile aralarında negatif korelarasyon olduğu (ameliyat sonrası sıfırıncı gün r=-0,419, p<0,001; ikinci gün r=-0,375;p<0,001) saptandı. Sonuç: Cerrahi Pozisyona Bağlı Gelişen Yaralanmalar için Risk Değerlendirme Ölçeği'nin Türkçe formunun yeterli geçerlilik ve güvenilirlik düzeyine sahip olduğu belirlendi. Anahtar Kelimeler: Cerrahi, Pozisyon, Yaralanma, Risk, Geçerlilik- güvenilirlik
Şefkat yorgunluğu ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği
Amaç: Bu çalışma, Dennis Portnoy tarafından geliştirilen Şefkat Yorgunluğu Ölçeği‟nin (Compassion Fatigue Self-Test) hemşireler üzerinde Türkçe formunun dil uyarlaması, geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Metodolojik tipte olan bu araştırmanın evrenini İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi‟nde görev yapan 980 hemşire, örneklemini ise gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden 416 hemşire oluşturdu. Araştırmanın verileri Ocak-Mayıs 2016 tarihleri arasında toplandı. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Hemşire Bilgi Formu, Şefkat Yorgunluğu Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanıldı. Şefkat Yorgunluğu Ölçeği'nin geçerliliği; kapsam geçerliliği, yapı kavram geçerliliği ve bilinen gruplar geçerliliği güvenilirliği ise standart hata, iç tutarlılık ve zamana göre değişmezlik ile değerlendirildi. Verilerin analizi SPSS 22.0 paket programı ve LİSREL 8.4 programı kullanılarak yapıldı. Bulgular: Ölçeğin geçerliliği, yapı ve kapsam geçerliliği ile sınandı. Ölçeğin dil ve kapsam geçerliliği (KGİ) değeri 0,85 ile kabul edilebilir düzeydeydi. Şefkat Yorgunluğu Ölçeği'nin açıklayıcı faktör analizi, varyansın %53,61'ini açıklamakta idi. Verilerin faktör analizine uygunluğu için KMO değeri 0,86, Bartlett Küresellik Testi χ2 değeri ise 5025,330 (p<0,001) olarak bulundu. DFA uyum iyiliği indekslerinde; dört faktörlü yapılan DFA uyum iyiliği indekslerinin daha iyi sonuçlar verdiği, χ2serbestlik derecesinin 2,79 (RMSA0,066, NFI 0,85 ve CFI 0,90) ile anlamlı olduğu görüldü. Ölçeğin güvenilirlik düzeyi için Cronbach Alfa katsayısı 0,87, test-tekrar test korelasyon katsayısı 0,71 değeri ile istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Ölçeğin toplam maddelerinin faktör yüklerinin 0,14-0,75 arasında olması, alt boyut sayısının çok olması ve özdeğerleri arasındaki farkların düşük olmasından dolayı faktör sayısının dört olmasına karar verildi. Sonuç: Şefkat Yorgunluğu Ölçeği'nin Türkçe formunun geçerlilik-güvenilirlik sonuçlarının kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlendi. Ölçeğin farklı gruplarda geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılabilir.
İplik fabrikası işçilerinde mesleki yorgunluğun uyku kalitesi ve ağrı ile ilişkisinin belirlenmesi ve sağlık eğitiminin etkinliğinin incelenmesi
Mesleki yorgunluk işçilerde yaşam kalitesini düşürerek stres artışına, koroner kalp hastalığına, depresyona, tükenmişliğe ve uyku kalitesinin bozulmasına neden olan bir durumdur. Bu çalışmanın amacı vardiya usulü çalışan işçilerde mesleki yorgunluğu belirlemek için Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği (MYTTÖ)' nin Türkçe geçerlilik ve güvenirliğinin yapılması, mesleki yorgunluğun uyku kalitesi ve ağrı ile ilişkisinin belirlenmesi ve sağlık eğitiminin etkisinin değerlendirilmesidir. Çalışma, Ocak -Temmuz 2018 tarihleri arasında Şanlıurfa Organize Sanayi Bölgesi'nde 302 işçi ile mesleki yorgunluğu gidermeye yönelik uygulanan sağlık eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla metadolojik ve randomize kontrollü bir çalışma olarak yürütülmüştür. Çalışmada soru formu sosyo-demografik bilgi ve vardiya çalışmaları ile ilgili sorulardan oluşturulmuştur. Mesleği yorgunluğu ölçmek için The Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale (OFER) ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği (FSS), uyku kalitesini değerlendirmek için Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve ağrıyı değerlendirmek için Kısa Form McGill Ağrı Anketi (SF-MPQ) kullanılmıştır. Çalışanların Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği puan ortalamaları kronik yorgunluk 45.81 ± 31.15, akut yorgunluk 59.63 ± 23.48, toparlanma 52.18 ± 17.37 olarak bulunmuştur. İlk değerlendirmeden sonra randomize olarak 30 kişi eğitim grubu, 30 kişide kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Eğitim grubuna sağlık eğitimi verilerek sekiz hafta sonra sonuçlar tekrar değerlendirilmiştir. Eğitim grubunda kronik yorgunluk ve akut yorgunluk alt boyutlarında anlamlı düzeyde azalma ve toparlanma alt boyutunda anlamlı düzeyde artma saptanmıştır (p<0.05). İşyeri sağlık hizmetleri sunumunda mesleki yorgunluğun belirlenmesi ve bu konuda sağlık eğitimlerinin planlanması ve uygulanması son derece önemlidir. Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği'nin Türk toplumunda geçerli ve güvenilir bir araç olduğu tespit edilmiştir.
Dentofasiyal deformiteli hastalarda ortognatik yaşam kalitesi anketinin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliği
Diş hekimliği alanında bireylerin yaşam kalitelerini etkileyen önemli sağlık problemlerinden biri de dentofasiyal problemlerdir. Gelişimsel ve kronik bir durum olan dentofasiyal problemlerde bireylerin tedavi olmak istemesinin ana sebebi anormal yüz görünümünün sosyal handikaplarından doğar. Çiğnemede zorluk, rahatsızlık ve ağrı (özellikle TME disfonksiyonuna bağlı) gibi fonksiyonel problemler de tedavi ihtiyacının doğmasında etkilidir fakat genelde hastanın yüz görünümünün sosyal anlamda yarattığı negatif etkilerin gölgesinde kalır. Bu nedenle de doğrudan yaşam kalitesi konusuna dönüşür. Bu çalışmanın amacı "Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi"nin Türkçe' ye çevrilmesi ve Türk popülasyonuna kültürel adaptasyonunun sağlanmasıdır. Kültürel adaptasyon işlemi Beaton ve ark. larının yayınladıkları rehber doğrultusunda gerçekleştirildi. Bu prosedür 6 aşamadan oluşmaktadır. Bunlardan ilki başlangıç çevirisinin uzman kişiler tarafından yapılması, ikinci olarak çevirilerin birleştirilmesi ve üçüncü olarak çevirilerin tekrar İngilizce' ye çevrilmesidir. Dördüncü aşamada çevirilerin son halinin uzman komite tarafından değerlendirilmesi sonunda final versiyonun test edilmesi ve son olarak da bu sürecin değerlendirilip uygun bir çeviri olduğuna karar verilmesi aşamalarını kapsamaktadır. Doğrulama sürecinde, Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi (OQLQ) sonuçları daha önce Türkçe geçerlik ve güvenirliği yapılmış olan OHIP-14 (Ağız Sağlığı Etki Ölçeği-14), SF-36 (Kısa Form-36) anketleriyle ve VAS (Görsel Analog Skala) ile karşılaştırıldı. Çalışmaya katılan hastalara araştırmaların detayları anlatıldı ve bu hastalar tarafından aydınlatılmış onam formu imzalandı. Çalışmaya Sınıf II veya Sınıf III iskeletsel deformitesi olan, anterior açık kapanış, laterognati, vertikal maksiller fazlalık veya bunların kombinasyonları nedeniyle ortognatik cerrahi endikasyonu olan hastalar, cerrahi öncesi hazırlık aşamasında olan ortodontik tedavisi henüz başlamamış olan hastalar, büyüme gelişimini tamamlamış hastalar, Türkçe bilen ve Türkçe konuşan hastalar dahil edildi. Daha önceden ortognatik cerrahi yapılmış olan, maksillofasiyal travma öyküsü olan, dişsiz olan, dudak damak yarığı olan, kraniofasiyal deformitesi olan, mental retarde olan ve sendromu olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çukurova Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne başvuran, dentofasiyal deformite tanısı konulan, ortodontik tedavi de dahil olmak üzere herhangi bir tedavi başlanmamış olan 69 hastaya 3 anketin (OHIP-14, SF-36, OQLQ) Türkçe versiyonu uygulandı. Bunlara ek olarak hastaların kendi görünümleri ve fonksiyonlarını puanlayacağı VAS değerlendirmesi de yapıldı. Aynı hastalara bir hafta sonra OQLQ testi ikinci kez uygulandı. Çalışmaya dahil edilen 69 hastanın yaş ortalaması 23,57± 6,61 idi (min:18 max:51). Güvenirlik analizlerinde OQLQ' nun alt grubunda cronbach alpha sayıları sırasıyla; deformitenin sosyal yönleri alt grubunda 0,944 (p<0,001), fasiyal estetik alt grubunda 0,873 (p<0,001), oral fonksiyon alt grubunda 0,894 (p<0,001), deformitenin farkındalığı alt grubunda 0,887 (p<0,001) bulundu. OQLQ anketinin geçerliği analiz edildiğinde SF-36'nın alt gruplarıyla anket arasındaki ilişkinin zayıf olduğu saptandı, OHIP-14'ün fonksiyonel sınırlılık alt grubuyla OQLQ' nun oral fonksiyon alt grubu yüksek korelasyon gözlenirken diğer alt gruplar ile orta derecede korelasyon gözlenmiştir. VAS değerlendirmesi OQLQ-TR alt gruplarından oral fonksiyon ile yüksek derecede korelasyon gözlenirken diğer alt gruplarla orta derecede korelasyon gösterdi. Bu çalışmanın sonuçlarına göre OQLQ' nun Türkçe versiyonu geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Bu anketin tekrarlanabilir, geçerli ve güvenilir olması dentofasiyal deformitesi olan ve Türkçe bilen hastaların hayat kalitelerinin değerlendirilebilmesi açısından faydalı bir araç haline gelmesini sağlamıştır. Anahtar Sözcükler: Dentofasiyal Deformite, Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi, OQLQ, Psikolojik Değerlendirme
Depresyon okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Amaç: Bu çalışmada Griffits ve ark.'ları tarafından oluşturulan D-lit ölçeğinin, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılarak ölçeğin Türkçe'ye kazandırılması hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırma Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi başvuran, ayaktan ya da yatarak tedavi görmekte olan 235 adet hasta yakını alınarak sürdürülmüştür. Araştırmaya 18 yaşından büyük ve muhakeme yeteneğini etkileyen herhangi bir hastalığı olmayan kişiler dahil edilmiştir. Çalışmada Depresyon Okuryazarlık Ölçeği (D-Oy) kullanılmıştır. Çalışmanın güvenilirlik analizlerinde içsel tutarlılık katsayısı, madde-toplam puan korelasyon analizi; geçerlilik analizinde ise açıklayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi araştırılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 37,13±11,16 ve %54'üerkekti. D-Oy puan ortalaması 12,48±4,73 olarak hesaplanmıştır. Güvenilirlik analizleri için tüm ölçek Cronbach α (0,80) değerleri hesaplanmış Türkçe formun güvenilirliğini desteklemiştir. Her bir maddenin madde-toplam korelasyon katsayıları 0,14-0,48 arasında elde edilmiştir ve tümü de istatistiksel olarak anlamlı düzeydedir. Veri setinin faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek için kullanılan KMO değeri 0.754 ve Barlett testi sonucunda ki kare 1042,123 (p=0.000) anlamlı farklılık bulunmuştur. Faktör analizinde toplam varyansın %57,34'sini açıklayan tek faktörlü yapı elde edilmiştir. Yapılan doğrulayıcı faktör analizinde kikare/df=2,460 ve RMSEA= 0,079 istenilen değerler içinde elde edilmiştir. Sonuç: Bu bulgularla D-Oy'un Türkçe için güvenilir ve geçerli olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: D-Oy, güvenilirlik, geçerlilik
Kariyer şoku ölçeğinin Türkçeye uyarlanması
Bu çalışma Seibert, Kraimer, Holtom ve Pierotti (2013), tarafından çalışma deneyimi olan bireylerin yaşadıkları olumlu ve olumsuz kariyer şokunu belirlemek amacı ile geliştirmiş oldukları ''Career Shock Scale'' isimli ölçeğin, daha önce çalışmış veya halen çalışan 25-45 yaş aralığındaki kişilere uygulanarak Türkçe'ye uyarlanması çalışmasıdır. Geçerlilik kapsamında, uyarlanan ölçek ile bireylerin cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çalışan sayısı ve çalışma süresi, değişkenleri bakımından bireylerin yaşadıkları olumlu ve olumsuz kariyer şokunu tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra Kariyer şoku alt boyutlarını yordamada yaşam dengesi alt boyutlarından genel sağlık, ilişkilerin kalitesi, olumlu uyumsama, depresyon, manevi destek, arkadaşlık, kariyer ve uyku zorluğunun rolünü belirlemeyi hedeflemektedir. Bu hedefler doğrultusunda bireylere; Kişisel Bilgi Formu, Kariyer Şoku Ölçeği ve Yaşam Dengesi Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeğin dilsel eşdeğerliliği için 44, test tekrar test yöntemi için 73, geçerlilik ve güvenirlik analizleri için gerçekleştirilen testlerde 190 ve uyarlaması yapılan ölçeğin uygulanmasında 477, 25-45 yaş aralığında, çalışma deneyimi olan katılımcı yer almıştır. Araştırma verileri SPSS ve AMOS programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Türkçeye uyarlanan "Kariyer Şoku Ölçeği" nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: kariyer, kariyer şoku, ölçek uyarlama, kariyer şoku ölçeği.
Pozitif ve negatif ruminasyon ölçeğinin Türkçe uyarlaması, geçerlilik ve güvenirlilik çalışması
Amaç: Çalışmamızın amacı Yang ve ark. tarafından geliştirilen Pozitif ve Negatif Ruminasyon Ölçeği'nin Major Depresif Bozukluk, Anksiyete Bozuklukları, Obsesif Kompulsif Bozukluk ve sağlıklı popülasyonda Türkçe Uyarlaması, Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışmasının yapılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaaraştırmaya katılmayı kabul eden 92 Major Depresif Bozukluk, 102 Anksiyete Bozuklukları, 85 Obsesif Kompulsif Bozukluk tanılı ve 111 sağlıklı birey olmak üzere 390 kişilik örneklemde yapılmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Pozitif ve Negatif Ruminasyon Ölçeği, RuminatifDüşünmeBiçimleriÖlçeği, Bilişsel Üçlü Envanteri, Yaşam Yönelimi Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Beck Anksiyete Ölçeği, Yale Brown Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeğiuygulanmıştır. Bulgular: Pozitif ve Negatif Ruminasyon Ölçeğinin birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi yapılarak beş boyutlu yapı doğrulandı. Sonrasında PANRS ölçeğinin Mutluluğun Tadını Çıkarma ve Olumlu Başa Çıkma boyutlarının pozitif ruminasyon boyutu altında ve Negatif İlişkilendirme, Mutluluğu Bastırmave Kendini Reddetme boyutlarının negatif ruminasyon boyutu altında olduğunu göstermek için ikinci düzey doğrulayıcı faktör analizi yapıldı. Ölçek boyutlarına ait güvenirlik çalışmasında karelasyon analizi ile iç tutarlığın yüksek olduğu gösterildi. (Cronbach alfa katsayıları pozitif ruminasyon 0.814, Mutluluğun Tadını Çıkarma 0.836, Olumlu Başa Çıkma 0.565, negatif ruminasyon 0.878, Mutluluğu Bastırma 0.695, Negatif İlişkilendirme 0.851,Kendini Red Etme 0.756) Ölçeğin madde toplam puan korelasyon katsayıları 0.304-0.794 arasında bulundu. Ölçek maddeleri için faktör yük değerleri 0,30'dan yüksek olduğu ve hata varyanslarının 0.90 ve altı olduğu belirlendi. Diskriminant fonksiyon analizine göre, tanı grubu ile sağlıklı kontrol grubunu ayırmada etkili olduğu saptandı. Sonuç: Pozitif ve Negatif Ruminasyon Ölçeği Türkçe Formunun geçerli ve güvenilir olduğunu gösterildi.