Türkiyat Mecmuası ve tarih anlayışı (1925-1933)

Türkiyat Enstitüsünün 1924'te Gazi Mustafa Kemal'in talimatı ile kurulmasının ardından enstitünün yayın organı olan Türkiyat Mecmuası 1925'te neşredilmeye başlamıştır. Türkiyat Mecmuasının ilk üç cildinin yayımlandığı 1925-1933 yılları arasındaki dönem tez çalışmamızın da tarih aralığını oluşturmuştur. Cumhuriyetin kurucu kadroları yoğunluklu olarak bu tarih aralığında Türk milletine yeni bir kimlik kazandırmak, Osmanlı'dan devralınan toplum yapısı yerine yeni bir Türk ulusu inşa etmek amacıyla birçok inkılabı hayata geçirmişlerdir. Uygulanan bu inkılapların itici gücü ve dayanak noktası olarak tarih bilimi kullanılmış, bu uygulamalar kapsamında Birinci Türk Tarih Kongresi toplanarak Türk Tarih Tezi oluşturulmuş, tarih bilimi resmi ideolojinin parçası haline gelmiştir. Genel çerçevesi çizilen bu esaslar ışığında Türkiyat Mecmuasının tarih anlayışının tespit edilerek bu dönemde tarih alanında yapılan çalışmalara olan etkilerinin, uyumlu ya da uyumsuz yönlerinin ortaya konması tezimizin problemini oluşturmuştur. Tez çalışmamızın yöntemi olarak; Türkiyat Mecmuasının tarih anlayışını açıklamak maksadıyla derginin bu üç cildinde yayımlanan makalelerin geniş özetleri çıkarılmış ve tarih metodolojisi açısından bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Türkiyat Mecmuası, aynı dönemde ortaya çıkan Türk Tarih Tezi'nden farklı olarak, Mehmet Fuat Köprülü'nün Muhafazakar Tarih Tezi kapsamında çağdaş ve bilimsel tarih yazıcılığı metotlarıyla, Türk tarihinin hiçbir dönemini ve Türk devletini paranteze almadan bütüncül olarak değerlendirmiştir. Buradan hareketle de Türkiyat Mecmuasının Anadolu'daki Türk varlığının köklerini Osmanlı ve Selçuklu devletlerinden geriye doğru bir bütün halinde Orta Asya'ya kadar takip eden bir anlayışa sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.