Türkiye'de 1980 sonrası uygulanan tasarruf politikaları ve tasarrufların yatırımlara dönüştürülmesinde vergi sisteminin etkisi

Ekonomik gelişmeyle birlikte, iktisadi sistemlerde tasarruf kavramı hakkındaçeşitli düşünce ve görüşler ileri sürülmüştür. Tasarrufun farklı tanımları yapılmaklabirlikte genel olarak tasarrufu; insanların emek harcayarak veya herhangi bir yollaelde ettikleri gelir ve servetlerinden zorunlu ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra çeşitliamaçlar için ayırdıkları ekonomik değerler şeklinde tanımlamak mümkündür.Tasarrufların; özel-kamusal, gönüllü-zorunlu, ayni-nakdi, kurumsal-bireysel veyurt içi-yurt dışı tasarruflar şeklinde ayırımları yapılmaktadır. Gelişmekte olanülkelerde kişi başına gelir düşük olduğundan toplam tasarrufların en önemlibelirleyicisi zorunlu ve yurt dışı tasarruflar olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerdetasarrufların artırılması ve yatırımlara dönüştürülmesi önem taşırken, gelişmişülkelerde ise tasarrufların artırılması yolları yanında, etkin bir şekilde değerlendirilmeyöntemleri de öne çıkmaktadır.Tasarrufların oluşturulması ve artırılması için vergisel veya vergi-dışı çokçeşitli politika aracı kullanılmaktadır. Ancak bu uygulamaların etkinliği tartışmalıdır veher bir aracın tasarruflar üzerindeki etkisinin incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır.Tasarrufların bileşimi ve düzeyini etkilemek açısından vergi sisteminde yapılan / yerverilen düzenlemeler bunların en önemlileri arasındadır.Bu çalışmada, 1980 sonrası Türkiye'de tasarrufların oluşturulması,artırılması ve yatırımlara dönüştürülmesi açısından tercih edilen politikalar içerisindevergi sisteminin rolü incelenmektedir. Konuları itibariyle gelir, servet ve harcamaüzerinden alınan vergiler ile bu vergiler içerisinde düzenlenmiş bulunan muafiyet,istisna ve indirim şeklindeki uygulamaların yıllar itibariyle gelişimi açıklandıktan sonra;tasarrufların oluşması, artırılması ve yatırımlara dönüştürülmesi açısından vergisisteminin etkisi ekonometrik model çerçevesinde açıklanmaktadır. Ayrıca, vergisisteminin dışında diğer kanunlarda yer alan düzenlemeler de tasarrufların artırılmasıve yatırımlara dönüştürülmesi açısından analize tabi tutulmaktadır.Sonuç olarak, vergi konuları itibariyle bir strateji önermesiyle birlikte, etkinliktemelinde, muafiyet, istisna ve indirimlerin etkinliğini kaybeden bir kısmının sistemdenayıklanması ve etkinliği yüksek değerlendirilen diğer bir kısmının kapsamınıngenişletilmesine yönelik değerlendirmelerle çalışma sonuçlandırılmaktadır.