Türkiye-ABD ilişkileri (1918-1923)

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ1918-1923 TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİKenan ÖZKANTarih Anabilim DalıAnadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2006Danışman: Prof. Dr. İhsan Güneş?Yeni Dünya?da, 4 Temmuz 1776'da kurulan Amerika Birleşik Devletleri, 1823yılında ilan edilen Monroe Doktrini ile ?Eski Dünya?nın siyasetinden uzak durma ilkesinibenimseyerek bütün ilgisini Amerika kıtasında meydana gelen gelişmelere yöneltti. Buyalnızlık politikası 6 Nisan 1917'ye kadar sürdü. Başkan Wilson, Senato'daki konuşmasındaAlmanya'ya savaş açılmasını isteyerek bu geleneksel politikaya son vermiştir. BöyleceAmerikan tarihine ve Wilson'un siyasi yaşantısına başarısızlıkla geçecek olan yeni bir dönembaşlamıştır. ?Wilson İdealizmi? diyebileceğimiz ve ilan ettiği 14 Prensip ile somutlaşan buyeni politika ile Amerika Birleşik Devletleri demokrasinin koruyucusu rolüne soyunmuştur.Wilson tarafından ilan edilen 14 ilke, Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrılarakbağımsızlıklarına kavuşmak isteyen milletlere umut ışığı oldu. Ortaya attığı bir diğer ilke olan?Açık Kapı? siyasetiyle de yeni pazarlar elde etmek amacını gütmüş ve uluslararası rekabettesöz sahibi olmaya çalışmıştır. Amerikan siyasetine Wilson'un getirdiği bu köklü değişiklik,ABD'yi daima uzak durmaya çalıştığı Avrupa siyasetine bulaştırmıştır.Amerika Birleşik Devletleri, her ne kadar 6 Nisan 1917'de Almanya'ya savaş ilan etsede Osmanlı Devleti'ne karşı doğrudan bir savaş ilanında bulunmamıştı. Osmanlı Devleti iseAlmanya'nın baskıları karşısında 20 Nisan 1917'de verdiği nota ile Amerika BirleşikDevletleri'yle olan diplomatik ilişkilerini kesmiştir. Mütareke dönemi boyunca iki ülkearasındaki siyasi ilişkiler kesik olmakla birlikte gayri resmi yollardan bu ilişkilerinsürdürülmesi yoluna gidilmiş ve özellikle ABD'nin bu politika sayesinde bölgedeki ekonomikçıkarlarını korumak istediği anlaşılmıştır. Anadolu'da başlayan Milli Hareket'le olanilişkilerinde de aynı yöntemi izleyen ABD, öncelikle Milli Mücadele'nin alacağı şekliyakından takip ederek temkinli tavrını sürdürmüş, ancak Sakarya Savaşı'nın hemenarkasından Ankara'ya gönderdiği, önce ticari sonra da siyasi temsilcileri aracılığıyla yenikurulmakta olan Türk Devleti ile ilişkilerini geliştirmeye başlamıştır.