Türkiye açısından Avrupa Birliği'ne bir alternatif olarak Şanghay İşbirliği Örgütü

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından iki kutuplu sistem; Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra ise tek kutuplu bir sistem ortaya çıkmıştır. Geride bıraktığımız son birkaç on yıllık zaman diliminde de kimi devletlerin ve uluslararası örgütlerin, uluslararası sistemde ağırlık kazanmasıyla küresel siyasetin çehresi, yapı ve aktör bakımından çok kutuplu olarak belirmeye başlamıştır. Uluslararası sistemde meydana gelen değişimler, uluslararası aktörleri de bu değişimlere ayak uydurmaya zorlamıştır. Avrupa Birliği'nin (AB) ortaya çıkışı ve geçirdiği dönüşümler ile Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) ortaya çıkışı, küresel dinamizmin siyasi alandaki mecburi değişime ayak uydurmasına örnek teşkil etmektedir. Aktör olarak devletlerin ve uluslararası örgütlerin geleceğe dönük adımlarının belirlenmesinde, aktörlerin birlikte ve ayrı ayrı değerlendirilmesi bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, Avrupa Birliği ile ilişkileri rutin bir biçimde ilerleyen ve üyelik süreci neticelenmemiş olan Türkiye'nin, son yıllarda yükselişe geçen ve adından söz ettiren Şangay İşbirliği Örgütü ile ilişkileri incelenip, Türkiye açısından iki örgütün birbirine alternatif olması değerlendirilecektir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, AB ve ŞİÖ'yü uluslararası örgüt olarak daha iyi anlamak adına uluslararası örgüt kavramına yer verilmiştir. İkinci bölümde, Avrupa Birliği'nin kuruluşuna ve kurumlarına; üçüncü bölümde Şanghay İşbirliği Örgütü'nün kuruluşuna ve kurumlarına yer verilmiştir. Son bölümde ise Türkiye'nin AB ve ŞİÖ ile olan ilişkileri, siyasal, ekonomik ve sosyo-kültürel başlıklar altında değerlendirilmiştir.