Türkiye açısından bir model oluşturması bakımından İngiltere'deki emtia birlikleri tahkimi

"Emtia tahkimi" kavramının ortaya çıkmasına sebep olan İngiltere'deki emtia birliklerinin tahkim sistemlerinin incelendiği bu tezde, öncelikle "emtia tahkimi" kavramının genel ticari tahkimden farkı ve bu birliklerin, ilgili emtia ticareti sahasında birer merkez haline gelmelerinin arka planı incelenmiştir. Bu çerçevede, başta GAFTA (The Grain and Feed Trade Association/Tahıl ve Yem Ticareti Birliği) olmak üzere, her bir emtia birliğinin tahkim sistemini detaylandırılarak anlatılmıştır. Birlik kurallarında yer verilen avukatla temsil yasağı tartışıldıktan sonra, Türk tahkim mevzuatı gereği yabancı hakem kararı kabul edilen emtia birlikleri hakem kararlarının tenfizi usulü ve bu bağlamda verilmiş bazı yüksek yargı kararları analiz edilmiştir. Son bölümde, Türkiye'nin yetiştirilmesi ve ihracatında başı çektiği kimi tarım ürünleri ile ilgili olarak kurulmuş, kökleri 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan "tarım satış kooperatifleri birlikleri"nin İngiltere'deki emtia birliklerine benzer bir statü ve bilinirliğe kavuşmasının imkânları özellikle Türk hukuk sistemi ve Türkiye'de tahkim hizmeti veren kurumlar perspektifinde ele alınmıştır. Sonuç olarak, böyle bir teşebbüsün başarısının, bir yandan ilgili emtianın ticaretini düzenleyen ticari ve etik kurallar ile tahkim kuralları çerçevesinde bir tahkim hizmeti verilmesine diğer yandan da Türk tahkim mevzuatının bazı bakımlardan uluslararası ticaretin doğasına ve gereklerine daha uygun hale getirilmesine bağlı olduğu tespitine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Emtia Tahkimi, GAFTA Tahkimi, FOSFA Tahkimi, İngiliz Tahkim Hukuku, Tarım Kredi ve Satış Kooperatifleri Birlikleri