Tahkim
Bu konu başlığı altında 102 tez
Güney Çin Denizi Tahkimi'nin zorunlu uyuşmazlık çözümü bakımından değerlendirilmesi
Güney Çin Denizi, yarı-kapalı bir deniz olması ve birden fazla devletin egemenlik iddialarına konu olması sebebiyle çıkarların sık sık çatıştığı bir denizdir. Ancak ilk defa 2016 yılında Çin ile aralarındaki deniz alanlarına ilişkin uyuşmazlığın Filipinler tarafından uluslararası uyuşmazlık çözümüne taşınması ile bölgedeki anlaşmazlıkların kapsamı daha açık bir biçimde anlaşılmıştır. Yalnızca Filipinler tarafından tahkim yoluna taşınan bu uyuşmazlık bakımından Çin'in öne sürdüğü özellikle tarihsel haklar gibi bazı unsurlar, uluslararası hukukun deniz alanlarının sınırlandırılmasına bakış açısını görebilmek adına tartışılmaya muhtaçtır. Çin'in Güney Çin Denizi'ne ilişkin iddialarının Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre geçerliliğinin bulunup bulunmamasının yanı sıra, esasen zorunlu uyuşmazlık çözümünde devletlerin rızasına ilişkin genel kabulün bu tahkim sürecindeki yerinin değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Güney Çin Denizi tahkiminde de, pek çok uluslararası yargı kararındakine benzer şekilde, yargılama yetkisine ilişkin değerlendirmenin tahkim mahkemesi tarafından kendiliğinden yapıldığı görülmektedir. Bu değerlendirmenin yapılması bakımından, her uyuşmazlığın mahiyetinin farklı olacağı dikkate alındığında, çeşitli unsurların göz önünde bulundurulması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Güney Çin Denizi tahkiminde bu unsurların değerlendirilmesi, özellikle Çin'in yargılamadaki yokluğu ve zorunlu uyuşmazlık çözümüne ilişkin tarafların rızası bakımından söz konusu olmaktadır. Anahtar Sözcükler Güney Çin Denizi, Güney Çin Denizi Tahkimi, Zorunlu Uyuşmazlık Çözümü, Daimi Tahkim Mahkemesi.
Milletlerarası tahkimde hızlandırılmış tahkim usulü
Milletlerarası ticarette taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların çözümü devlet yargısından ziyade yine genellikle milletlerarası tahkim kurumlarının kuralları vasıtasıyla çözülmektedir. Fakat ekonomik ve ticari gelişmeler uyuşmazlıkların normal tahkime kıyasla yargılama süresinin daha kısa sürdüğü ve daha az masraflı olan bir yöntem olarak hızlandırılmış tahkim usulü kuralları uyuşmazlık çözümünde uygulanmaya başlamıştır. Milletlerarası tahkim kurumları kuralları içinde yahut ayrı olarak düzenlenen seri tahkim kuralları tahkim yargılamasının usul işlemlerini kısaltıp nihai hakem kararının verilmesi için gereken süreyi sınırlandırarak yargılamanın toplam süresini azaltıp tahkim masraflarından da tasarruf edilmesini sağlamaktadır. Milletlerarası tahkim kurumları hızlandırılmış tahkim usulü kurallarını oluştururken kendilerine özgü düzenlemeler yapabilmektedirler. Bu çalışmada, genel hızlandırılmış tahkim usulü kuralları ışığında hızlandırılmış tahkim usulü ayrıntılarıyla işlenmiştir. Milletlerarası tahkim kurumlarının hızlandırılmış tahkim usulüne ilişkin düzenlemeleri mukayese edilmek suretiyle incelenmiştir. Ticari uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulduğu ve sık tercih edilen ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) Tahkim Merkezi, WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Organizasyonu Tahkim Merkezi), İsviçre Odaları Tahkim Kurumu (Swiss Chambers' Arbitration Institution), SCC (Stockholm Ticaret Odası Tahkim Merkezi) , ISTAC (İstanbul Tahkim Merkezi) ve İTOTAM (İstanbul Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi) gibi milletlerarası tahkim kurumlarının düzenlemiş olduğu hızlandırılmış tahkim kuralları karşılaştırmalı olarak ele alınıp bu yolla hızlandırılmış tahkim usulü açıklanmaya çalışılmıştır.
Sigorta hukukunda arabuluculuk ve tahkim
Türkiye'de tahkim, mevzuatta bulunmasına karşın sigorta hukukuna ilişkin uygulaması 21. yüzyılın ilk on yılında ortaya çıkmıştır. Bunun yanında ikinci on yılda arabuluculuk uygulaması, bütün uyuşmazlıklarla birlikte sigorta hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklara da uygulanmaya başlamıştır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklara ilişkin önce iş hukukunda, daha sonra ticaret ve tüketici hukukunda dava şartı arabuluculuk uygulamaları sırasıyla yürürlüğe girmiştir. Türk Ticaret Kanunun Altıncı Kitabı olan sigorta hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk uygulamasının, yalnızca ticaret hukuku uzman arabulucuları tarafından çözülmesi mümkün değildir. Hukuk Uyuşmazlıkları Arabuluculuk Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda dava şartı arabuluculuk düzenlenmiş olmasına karşın, sigorta uyuşmazlıklarının arabuluculuk yolu ile nasıl çözüleceğine ilişkin net bir düzenleme yapılmamıştır. Dava şartı arabuluculuğun tahkim için geçerli olmadığı tahkimin de bir alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olduğu ortadadır. Sigorta Tahkim Komisyonun herhangi bir şekilde iradilikten uzak olacak şekilde mahkemelere erişimi engellememesi gerekir. Sigorta uyuşmazlıklarında tahkime başvurunun kolaylaştırılması ve başvurucunun tercih imkânının genişletilmesi gerekmektedir. İradi olan tahkim ile iradi olan arabuluculuğun bir araya gelerek iki yolun da olumlu yanlarını uyuşmazlıkların çözümünde kullanmak, uzmanlaşmış kişiler tarafından kamu düzenine uygun kararlar ortaya çıkarmak açısından Arabuluculuk-Tahkim uygulaması Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde hayata geçirilmelidir.
İslam hukukunda tahkim
Tahkim, pek çok ülkede uygulanan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Tez klasik fıkıhta tahkimin yeri ile tahkime ilişkin güncel tarafları bulunan bazı meseleleri ele almaktadır. Tez iki ana bölümden meydana gelmektedir. İlk bölümde tahkimin teorik kısmı ele alınmıştır. Tahkim tanımı, çeşitleri, tarihçesi, Türk hukuk sisteminde tahkimin yeri, tahkimin fıkhî mahiyet ve meşruiyeti, tahkim şartları, hakeme ilişkin meseleler, tahkime konu olan alanlar, tahkimin hükmü, tahkimin sonlandırılması, icrâsı ve temyizi ilk bölümde ele alınan temel hususlardır. İkinci bölümde tahkimin müspet ve menfi yönleri, tahkimin kurumsal yönden gelişememe nedenleri, Türk hukuk mevzuatına göre tahkimde İslam hukukundan istifadenin imkânı, dini gereklilik bakımından tahkime müracaat, tahkim uygulamalarının tarihi süreci, günümüz tahkim uygulamaları ve İslam hukukuna dayalı tahkim uygulamalarında ihtiyaç duyulacak hakem kılavuzu hususları ele alınmıştır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca hakem kararlarına karşı başvuru yolları (Milletlerarası Tahkim Kanunu ile karşılaştırmalı olarak)
Bu çalışmanın yapılma amacı; insanlığın varoluş öyküsünün başlangıcından itibaren aralarında uyuşmazlık olduğu kabulü halinde bu uyuşmazlıkların çözüm yöntemlerinden biri olan tahkim yolunun tarihsel gelişimi ile bu yargılama neticesinde verilen kararlara karşı Türk hukuk çerçevesinde başvurulabilecek yolların irdelenmesidir. Günümüzde devlet yargısından farklı olan tahkim yargılamasının dünya tarihinde birbirinden farklı kültürler ve inançlarda başlangıcı, gelişimi ve çeşitlerine çalışmamızda kısaca yer verilerek tahkimin tarihi de anlatılmıştır. Ayrıca çalışmamızın esas konusu olarak, hakem yargılaması neticesinde verilen kararlara karşı iç hukukumuzda yabancılık unsuru taşıması kriteri ile birbirinden ayrılan Milletlerarası Tahkim Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde üst mahkeme sıfatıyla Bölge Adliye Mahkemesi ile Temyiz Mahkemeleri nezdinde incelemesi yapılan kanuni yolların incelemesi yapılmıştır. Bu kanuni yollar Türk hukuk sistemindeki güncel gelişmeler dikkate alınarak görev, yetki gibi konular çerçevesinde incelenmiştir. Gerek Milletlerarası Tahkim Kanunu gerekse de Hukuk Muhakemeleri Kanunu düzenlemeleri uyarınca tahkim kararına karşı başvurulan en önemli başvuru yolu olan iptal davasının sebepleri her iki kanun özelinde benzerlikleri ve farklılıkları üzerinde durularak açıklamalar yapılmıştır. Bunun yanı sıra iptal davası kararına karşı temyiz kanun yolu ile olağanüstü kanun yolu olan yargılamanın iadesi hakkında da bilgilere yer verilerek Türk hukuku uyarınca gerçekleştirilen tahkim yargılaması neticesinde taraflara tanınan hak arama hürriyetinin kapsamı izah edilmiştir.
Sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda tahkimin uygulanması
Ticaret Hukukunun bir dalı olan Sigorta Hukuku kapsamındaki uyuşmazlıklar, sigortacılık sektörünün gelişmesiyle birlikte çeşitlenerek artmıştır. Dünyada meydana gelen nüfus artışı, teknolojik gelişmeler ve teknolojik gelişmeler sonucunda kolaylaşan ticari faaliyetler gibi birtakım etkenlerin, sigortacılık faaliyetlerinin çeşitlenerek artış göstermesine yol açarak sigortacılık sektörüne olumlu yansımasıyla birlikte, Sigorta Hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıkları da arttırmıştır. Artan Sigorta Hukuku kapsamındaki uyuşmazlıkların çözümü esnasında devlet mahkemelerinin yoğunluğu, işleyişi ve uzman mahkemelerin bulunmayışı gibi nedenler, uzun süren yargılamalara sebep olmakta ve sigortadan beklenen faydayı olumsuz etkilemektedir. Sigorta Hukukunda tahkimin önemi de tam bu noktada ortaya çıkmış ve Sigortacılık Kanuna ile hukukumuzda kendisine yer edinmiştir. Bu çalışmamızda Sigorta Hukukundan doğan uyuşmazlıkların Sigorta Tahkim Komisyonu nezdindeki çözüm süreci, sigorta tahkimin olumlu ve olumsuz yönleri, sigorta tahkim yargılama usulü ve sonuçları ele alınmıştır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu bakımından tahkime elverişlilik
Tahkim, geçmişten günümüze uygulanan bir yargılamadır. Ancak her uyuşmazlık, tahkimle çözülememektedir. Bir uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülebilmesi için o uyuşmazlığın tahkime elverişli olması gerekmektedir. Ülkemizde, yabancı hukuk sistemlerinde ve milletlerarası tahkimde, tahkime elverişliliğe ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. İç tahkimde buna ilişkin düzenleme, HMK'nın 408. maddesidir. Bu maddeye göre taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarla, iki tarafın üzerinde serbestçe tasarruf edemediği uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir. Bunun yanı sıra, doktrin ve Yargıtay görüşleri doğrultusunda kamu düzenine aykırılık da bir tahkime elverişlilik engeli olarak kabul edilmektedir. Bu durum, tahkim yoluyla çözülebilecek uyuşmazlıkların kapsamını daraltmaktadır. Bu nedenle, kamu düzeni ile tahkime elverişlilik arasında bir ayrım yapmak gerekir. Diğer taraftan, bir uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olması ancak tahkime elverişli olmaması, üzerinde durulması gereken bir konudur. Yargılamanın çeşitli aşamalarında, mahkeme önünde ya da hakem önünde tahkime elverişsizliğin re'sen mi dikkate alınacağı yoksa taraflarca mı ileri sürüleceği meselesi tartışmalıdır. Diğer taraftan mahkemenin ya da hakemlerin, tahkime elverişsizlik incelemesini nasıl yapacakları konusunda da farklı görüşler ileri sürülmüştür.
Maritime dispute between the Philippines and China under the international law of the sea and its consequences
In 2013, the Philippines filed a case against China with the Permanent Court of Arbitration (PCA), an international tribunal that is based in The Hague, Netherlands. The Philippines argued that China's claims to the Spratly Islands are invalid under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). In 2016, the PCA issued a ruling in favour of the Philippines, and the ruling found that China's nine-dash line claim to the South China Sea is invalid, and that China has violated the Philippines' sovereign rights in its Exclusive Economic Zone (EEZ). Besides, China has refused to accept the PCA ruling and has continued to assert its claims to the Spratly Islands. The dispute has led to a number of consequences, including increased tensions between China and the Philippines, a decline in trade and investment in the region, and a heightened risk of conflict. The maritime dispute between the Philippines and China has a number of commercial and trade consequences. The SCS is a major shipping route, and the dispute has raised concerns about the safety of navigation in the region. The dispute has also led to increased tensions between China and other countries in the region, which has made it more difficult to cooperate on trade and investment issues. However, it is important to continue to work towards a peaceful resolution that is based on international law. In addition to the consequences mentioned above, the maritime dispute between the Philippines and China has also had a number of other negative impacts on the region. For example, the dispute has led to increased militarization in the SCS, which has raised concerns about the risk of an accidental conflict. The dispute has also damaged the reputation of China as a responsible stakeholder in the region. Some specific examples of the commercial and trade consequences of the maritime dispute between the Philippines and China are: In 2017, the Philippines' Department of Trade and Industry estimated that the dispute had cost the country $1.5 billion in lost trade. In 2018, the Asian Development Bank warned that the dispute could have a "significant negative impact" on the economies of Southeast Asia. In 2019, the United States Chamber of Commerce urged the Trump administration to take a more active role in resolving the dispute, arguing that it was "undermining the rules-based international order".
Şirketler Hukukundan doğan uyuşmazlıklarda tahkim
Alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biri olan tahkim, tarafların şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıkların çözümü için başvurabilecekleri alternatif yargılama olarak tanımlanır. Pek çok uyuşmazlıkta tahkim yoluna başvurulabileceği gibi şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıkların çözümü tarafsız hakem kurulu tarafından çözüme kavuşturulabilir. Türk hukukunda, şirketler hukuku uyuşmazlıklarının tahkime elverişliliğine ilişkin düzenlemeler yetersiz kalmaktadır. Nitekim Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer kanunlar şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıkların çözümünde tahkim yoluna ilişkin özel bir düzenleme getirmemekle birlikte bu yönde yasaklayıcı düzenlemede bulunmamaktadır. Bu tezin amacı, şirketler hukukunda uyuşmazlıkların çözümünde tahkime elverişlilik üzerinde durmaktır. Tahkimin tanımı, önemi ve şirketler hukuku uyuşmazlıklarının tahkime elverişliliği incelenmekle birlikte doktrinde ileri sürülen görüşler ele alınmıştır.
Jurisdiction and admissibility in international investment arbitration
For an investment treaty tribunal to proceed to adjudge the merits of investment claims, it must have jurisdiction over the parties and the claims, and the claims submitted to the tribunal must be admissible. The distinction between jurisdictional and admissibility concepts in investment arbitration is becoming increasingly relevant. This results from an expending legal practice undoubtedly evidencing that the scope of review in international arbitration typically depends on whether an objection falls within one or the other category, insofar as parties be in a position to challenge an award based on the tribunal's lack of jurisdiction, but not where a tribunal wrongly rejected an objection to admissibility. The subject of this thesis is to determine the exact meaning of the terms "jurisdiction" and "admissibility" and, thereby, come to a clearer picture of how to deal with these issues and to analyze a number of issues in regard to which investment tribunals have disagreed whether to qualify them as jurisdictional or admissibility-related. Part one revisits the historic development and principles of international investment protection. The second part addresses the jurisdictional issue in investment arbitration. It examines how states and investors consent to the adjudication of their investment disputes and explores personal, territorial, temporal and subject matter jurisdiction requirements. The third part distinguishes issues of admissibility from issues of jurisdiction and outlines a number of issues in regard to which investment tribunals have disagreed whether to qualify them as jurisdictional or admissibility-related. Key words: Jurisdiction, Admissibility, Arbitrability, Consent, Investment, Investor.
Tahkim sözleşmesinin geçerliliği
Tahkim yargılaması taraflarının arasında geçerli bir tahkim sözleşmesinin varlığına bağlıdır. Bir tahkim sözleşmesinin geçerli kabul edilmesi için ise bazı geçerlilik şartlarının varlığı gerekmektedir. Bu geçerlilik şartları şekle ilişkin geçerlilik şartları ile esasa ilişkin geçerlilik şartlarıdır. Tahkim sözleşmesi yapacak tarafların sözleşme ehliyetine sahip olması da ayrıca bir geçerlilik şartı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tahkim sözleşmesinin şekline ilişkin geçerlilik şartı olarak genellikle kabul edilen yazılı şeklin özellikle milletlerarası tahkimde farklı şekillerde anlaşılması söz konusudur. Tahkimin esasına ilişkin geçerlilik şartı tahkim iradesi olup bu iradenin kapsamının ve geçersiz kabul edildiği haller tahkim sözleşmesine ilişkin bazı tartışmaları beraberinde getirmiştir.
Futbol uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözümü
"Futbol Uyuşmazlıklarında Tahkim" konusunda yazılan eserlerin sayısı oldukça azdır. Ayrıca mevcut eserlerde futbol uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözümünde meselenin daha çok TFF boyutu ele alınmış; futbol uyuşmazlıklarının ihtiyari tahkim ya da mahkemelerde çözümü üzerinde yeterli ölçüde durulmamıştır. Çalışmamızda, doktrinde yeterli ölçüde incelenmemiş olmakla beraber uygulamada oldukça önem taşıyan "Futbol Uyuşmazlıklarının Tahkim Yoluyla Çözümü" konusu bütün yönleriyle incelenmiş; sadece TFF bünyesinde gerçekleştirilen tahkim değil futbol uyuşmazlıklarının TFF dışında diğer ulusal ya da uluslararası tahkim merkezlerinde çözümünün yanı sıra ad hoc tahkim yoluyla çözümü üzerinde de durulmuştur.
Tahkim sözleşmesine uygulanacak hukuk
Tahkim yargılamasının uygulama alanının son yıllarda oldukça arttığı görülmektedir. Uluslararası hukukun yanı sıra millî hukukumuzda da mevcut olan tahkim yargılamasının önemli unsurlarından biri de tahkim sözleşmesidir. Bu çalışmanın Birinci Bölümünde, tahkim sözleşmesine ilişkin genel bilgiler verilmiş ve tahkim sözleşmesinin tarihsel süreci incelenmiştir. Sonrasında ise tahkim sözleşmesinin hukukî niteliği ve bu konuda doktrinde mevcut olan görüşlere yer verilmiştir. Daha sonra, tahkim sözleşmesinin, benzer sözleşmelerden farkı ve asıl sözleşmeden bağımsızlığı incelenmiştir. İlk bölümün sonunda ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Milletlerarası Tahkim Kanunu kapsamında tahkim sözleşmesine yer verilmiştir. İkinci Bölümde, tahkim sözleşmesinin esasına uygulanacak hukuk üzerinde durulmuş ve tahkim sözleşmesinde taraflarca hukuk seçimi yapılmış olması ve yapılmamış olması hâlleri incelenmiştir. Bu bağlamda, tahkim sözleşmesine uygulanacak hukukun hatları genel anlamda çizilmeye çalışılmıştır. Ardından tahkim sözleşmesine uygulanacak hukukun kapsamı dışında kalan hâllere yer verilmiştir. Son olarak, Üçüncü Bölümde tahkim sözleşmesine uygulanacak hukuku sınırlayan hâller başlığı altında kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kurallar tahkim sözleşmesi bakımından incelenmiştir. Bu bağlamda, kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kurallar arasındaki farklara yer verilmiş, sonuç ve değerlendirmelerde bulunularak çalışmamız tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Milletlerarası Tahkim, Milletlerarası Tahkim Sözleşmesi, Uygulanacak Hukuk, Milletlerarası Özel Hukuk
Şirketler hukuku uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözümlenmesi
Tahkim hem taraflara hem de ülkelere sağladığı faydalar ile uyuşmazlık çözümünde öne çıkan bir yöntem haline gelmiştir. Türkiye'de tahkimin geçmişi çok eskiye dayanmaktadır ve uyuşmazlıklarda gün geçtikçe daha çok tercih edilen bir yöntem olarak ismini duyurmuştur. Türk Hukukunda şirketler hukukuna yönelik uyuşmazlıkların tahkime elverişliliği oldukça tartışmalı bir konu olmuştur. Bugüne kadar yapılan tartışmalarda birçok görüş ortaya atılmış ve bu görüşler çeşitli gerekçelere dayandırılmıştır. Çalışmamızda şirketler hukuku uyuşmazlıklarının tahkime elverişliliğine ilişkin doktrinde dayanılan gerekçelerin her biri milli ve ihtiyari tahkim kapsamında incelenmiş, bazı uyuşmazlıklar tartışmalarla birlikte analiz edilmiş; halka açık şirketler çalışmamızın kapsamı dışında tutulmuştur. Tüm bu veriler geçmişte ve günümüzde Yargıtay/Bölge Adliye Mahkemesi kararları ile ele alınmaya çalışılmış ve Türk Hukuku'nda tahkime elverişlilik konusunda olumlu bir bakış açısının gelişmekte olduğu ve uygulamaya yansıdığı sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak MED-ARB
İnsan ilişkilerinin artması ve karmaşıklaşması, bu ilişkiler nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların da artmasına ve karmaşıklaşmasına neden olmuştur. Uyuşmazlıkların çözümü için kullanılan yöntemler de buna paralel olarak gelişme göstermiştir. Bu anlamda uyuşmazlık çözümü için kullanılagelen arabuluculuk ve tahkim yöntemlerinin bir araya getirilmesiyle elde edilen Med-Arb (Mediation-Arbitration/Arabuluculuk-Tahkim) yönteminin kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu yöntemde uyuşmazlık çözümü için öncelikle arabuluculuğa başvurulmakta, bu yöntemden sonuç alınamazsa tahkim yargılamasına gidilmektedir. Bu çalışma kapsamında öncelikte uyuşmazlık çözümü kavramı ele alınmış, bazı uyuşmazlık çözüm yöntemleri incelendikten sonra Med-Arb yönteminden bahsedilmiştir. Bu kapsamda Med-Arb yönteminin özellikleri, faydaları ve sakıncaları ve farklı görünüm şekilleri ele alınmıştır. Son olarak yöntemin tercih edilme anı ve arabuluculuk aşamasının atlanmasına ilişkin çeşitli sonuçlar ele alınmıştır.
Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda uygulanan elektronik tahkim: Dünyadaki uygulamalar ve Türkiye için öneriler
Kişiler arasında herhangi bir uyuşmazlık çıktığında uyuşmazlığın çözümü için asli ve genel olarak başvurulan yol devlet yargısı/mahkemelerdir. Aşırı iş yükü, hakimlerin konunun uzmanı olmaması vb. nedenlerle mahkemelerde yargılamaların uzun sürmesinden dolayı uyuşmzazlıkların çözümü için başvurulan yol tahkimdir. Tahkim özellikle milletlerarası ticari uyuşmazlıklarda Dünya'da ve Türkiye'de sık başvurulan bir yoldur. Ancak milletlerarası ticari uyuşmazlıklarda uyuşmazlık konusunun karmaşıklaşması, tarafların birden fazla olması vb. nedenler tahkim yargılamasının da uzamasına neden olmuştur. İnternetin ve teknolojinin gelişmesi tahkimde yeniliklere neden olmuş, posta ve kararlar elektronik yollarla iletilmeye, duruşmalar tele-konferans yöntemiyle yapılmaya başlamıştır. Böylece uyuşmazlığın çözümü amacıyla klasik tahkim yerini elektronik tahkime bırakmıştır. Çalışmamızın konusu Uluslararası Ticari Uyuşmazlıklarda Uygulanan Elektronik Tahkim olup, üç bölümde incelenecektir. Birinci bölümde kavramsal olarak tahkimden bahsedilmiş ve tahkimin türleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise genel olarak elektronik tahkim uygulamasına değinilmiş ve Dünya'da elektronik tahkim uygulaması olan kurumsal tahkim merkezlerinin kuralları açıklanmıştır. Yine aynı bölümde elektronik alternatif uyuşmazlık çözümleri kısaca ele alınmış ve elektronik tahkimin tercih edilme sebepleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise elektronik tahkime özgü sorunlardan, elektronik tahkimin Türkiye'de uygulanabilirliğinden bahsedilmiştir. Son kısımda ise elektronik tahkimin Türkiye'de uygulanıp geliştirilebilmesi için önerilerde bulunarak çalışma tamamlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Elektronik tahkim, uluslararası ticari uyuşmazlıklar, elektronik alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri
Milletlerarası ticarî tahkimde uyuşmazlıkların çözüm aracı olarak elektronik ticarî tahkim
Geleneksel tahkim milletlerarası ticarî uyuşmazlıkların çözümünde yaygın olarak kullanılan bir çözüm yöntemidir. Elektronik tahkim, geleneksel tahkimin tüm özelliklerine sahip olan, ancak elektronik ortamda gerçekleşen tahkimdir. Geleneksel tahkimin, elektronik ticaretin gereklerine uygun gelişmeyi sağlayamadığı da aşikârdır. İşte bu durum karşısında, milletlerarası ticarî faaliyetlerden özellikle elektronik ortamda cereyan eden ticarî faaliyetlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların "elektronik tahkim" yoluyla çözülmesi artık sıkça gündeme gelmektedir. Elektronik tahkim, elektronik ticaretin gelişmesi ile paralel olarak gelişmiş ve yaygınlaşmıştır. Bu bağlamda, yüksek lisans tez çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde; tahkime ilişkin genel bilgiler içermektedir ve elektronik tahkime giriş niteliği taşımaktadır. İkinci bölümde ise, milletlerarası elektronik ticarî tahkimde kanunlar ihtilâfı meseleleri üzerinde duracağız. Üçüncü bölümde de elektronik tahkimde, tahkim talebinden karar verilme ve uygulama sürecine kadar değineceğiz. Bu çalışmada bu konuların ortaya çıkardığı sorunlar ve öneriler incelenerek çalışmaya son verilmiştir.
Sigorta hukukunda alternatif uyuşmazlık çözüm yolları
Son yüzyılda ekonomide ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler, insanlar arasında iletişim ve etkileşimin artmasına, sosyal ilişkilerin gelişmesine sebep olmuştur. İnsanların kolaylıkla iletişim kurarak etkileşim halinde olması, uyuşmazlıkların ve çatışmaların artmasını da beraberinde getirmiştir. Yaşanan uyuşmazlıkların çözümünün tamamının mahkemeler önünde çözülmeye çalışılması ise mevcut sistemde yetersizliklerin ortaya çıkmasına ve yargılamaların çok uzun sürmesine sebep olmuştur. Bu nedenle devlet yargılamasının yerine geçmeyen ancak yargılamadaki yükün hafiflemesini sağlayan alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle daha az masraflı ve daha kısa sürede sonuç alınması sebebiyle ülkemizde alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına duyulan ilgi her geçen gün artmaktadır. Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarıyla birlikte Sigorta hukuku alanında yaşanan uyuşmazlıkların kısa sürede sonuca bağlanması bu noktada sigortacılık sektörüne duyulan güven için önem arz etmektedir. Atfedilen bu önem neticesinde, çalışmanın amacı sigorta hukukunda alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının tek bir çalışma başlığı altında toplanarak bütüncül bir şekilde tanınması, yaygınlaşması ve uygulamada karşılaşılacak hususlar hakkında güncel bilgi sahibi olunmasıdır. Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının sigorta hukukunun temel ilkelerine yaraşır bir şekilde işleyebilmesi için çalışmada öncelikle genel olarak alternatif uyuşmazlık çözüm yolları ele alınmış, daha sonra sigorta hukukunda alternatif uyuşmazlık çözüm yolları olan arabuluculuk, sigorta tahkim, tüketici hakem heyeti, hakem-bilirkişi kurumları tek tek açıklanarak en son güncel gelişmelere de yer verilerek, yargı kararları ve doktrinde yapılan eleştirilerle birlikte değerlendirme yapılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre tahkim
Bu çalışma tahkim alanındaki güncel gelişmeler ve özellikle mahkemelerin tahkim üzerindeki müdahale ve kontrol gücünü en aza indiren, taraf iradesine üstünlük tanıyan ve hakemlerin yetkilerini genişleten akımlar dikkate alınarak düzenlemeyi amaçlayan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun tahkime ilişkin 11. Bölümünü incelemeyi amaçlamaktadır. Taraflar arasında doğmuş veya doğabilecek anlaşmazlıkları hakem veya hakem kurulu aracılığıyla çözümleme yöntemi olarak tanımlanan tahkim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 407 - 444. maddeleri arasında düzenlenmiştir. 1927 tarihli Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'ndan oldukça farklı olan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun tahkime ilişkin hükümleri UNCITRAL Model kanun esas alınarak hazırlanmıştır. Tahkim yargısının temelini, tarafların aralarında ortaya çıkan anlaşmazlığı, seçecekleri tarafsız özel kişilere götürmek üzere yaptıkları sözleşme veya asıl sözleşmelerine bu hususta koyacakları şart oluşturmaktadır. Tarafların tahkim yargılamasına ilişkin usul ve esasları tahkim sözleşmesinde açıkça belirlemeleri veya kararlaştırmaları halinde hakem veya hakem kurulu bu usul ve esaslarla bağlıdır. Party Autonomy ilkesi olarak bilinen bu ilke HMK tarafından da benimsenmiştir. Yargılama süresinin kanun veya sözleşme ile sınırlandırılmış olması ise tahkim yöntemini hızlı ve etkin bir uyuşmazlık çözüm yöntemi sağlamaya yöneliktir. Genel yargıda olduğu gibi tahkim yargılamasının amacı da uyuşmazlığın bir hükümle sonuçlanmasıdır. Ancak taraflar hakem kararına karşı usul kanununda yazılı sebeplere dayanarak genel yargıda iptal davası açabilirler. Taraflar iptal davasının sonucuna göre temyiz yolunu tercih edebildikleri gibi kararının kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan ve de kanunda sayılan sebeplerle yargılamanın iadesi yoluna da gidebilirler. Bu çalışmada, ayrıntılı eleştirel mevzuat incelemesi yanı sıra; yerel mahkemelerde görülen iptal davası, yargılamanın iadesi, tanıma ve tenfiz başvuruları suretiyle Türk mahkemelerin tahkime bakış açısını değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Tahkim, Milli Tahkim, Milletlerarası Tahkim, Tahkim Sözleşmesi, Tahkim Şartı, Tahkim Yargılaması
Spor Hukukunda tahkim ve Uluslararası Tahkim Mahkemesi (C.A.S.)
Arabuluculuk, bitaraf bir arabulucunun vasıtasıyla, taraf olanların aralarındaki diyaloğun sağlıklı bir şekilde sağlanması ve arabulucunun sahip olduğu fonksiyon itibariyle tahkim yolundan ve dava cihetinden ayrılır. 07.06.2012 tarihinde kabul edilen 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun yürürlükte olması ile beraber ülkemizde de arabuluculuk uygulamasının yasal bir dayanağı oluşmuştur. Çalışmamızda ilk etapta Spor Hukuku uyuşmazlıklarının nelerden husul bulduğuyla alâkalı kısa özet bir açıklama yapılıp, müteakiben bu uyuşmazlıkların Spor Tahkim Mahkemesi'nin arabuluculuk metoduyla nasıl çözümlendiği ile ilgili bilgi verilecektir. Peşi sıra ise Türkiye'de Spor Hukuku ve tahkim prosedürü ve özellikle yeni kanunlaşan Hukuk Uyuşmazlıkları Kanunu'ndaki düzenlemeler açıklanacaktır. Müteakiben CAS Tahkim Mahkemesi ve işleyişi hakkında bilgilere yer verilerektir. Türk Hukuku ile CAS kuralları yönünden bir mukayese yapılacak olup Türk Hukukunda büyük eksikliği hissedilen Spor Ceza Hukuku ve Spor Mahkemesi eksikliğine değinilecek. Anahtar Kelimeler Spor hukuku, spor hukuku uyuşmazlıkları, arabuluculuk, spor tahkim mahkemesi, CAS
İslam hukukunda evlilik birliğinin tahkim yoluyla korunması
İslam Hukuku'na göre, ilk insandan başlayıp günümüze kadar devam eden hatta ahirette de devam edecek olan iki ibadetten birisi evliliktir. Bu sebeple, insan neslinin ve toplum düzeninin korunması için olduğu kadar; zayıf durumda olan kadın ve çocuğun korunması için de aile müessesesinin muhafaza edilmesi gerekir. Ancak, ailenin temelini oluşturan eşler; kimi zaman evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmeyebilir veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlık yaşayabilir ve böyle durumlar eşler arasında geçimsizliğe yol açabilir. Bu halde, eşlerin maslahatı, çocukların korunması ve toplum düzeninin muhafaza edilmesi için evlilik birliğinin korunması gerekir. Şu kadarı var ki, eşlerin geçimsizliğini gidermek için uygulanacak olan evlilik birliğini koruyucu tedbirlerin sonuç vermesi için aile hukukunun diğer hukuk dallarına göre farklılıkları tespit edilmeli ve aile hukukunun niteliklerine uygun bir çözüm yolu düzenlenmelidir. Bundan dolayı aile birliğinin devamlılığını, zayıf durumda olan kadın ve çocuğun korunmasını, ailenin ahlaki esaslarını, eşlerin evlilik birliğinden doğan karşılıklı yükümlülüklerini ve ailenin devlet otoritesinin dışında bulunan ve kişilerin özel hayatları ile alakalı bir alan olduğunu merkeze alınan bir çözüm yolunun uygulanması sonucunda eşlerin geçimsizliğini giderme ve evlilik birliğini koruma ihtimali daha kuvvetlidir. İslam aile hukukunda evlilik birliğini koruma amacı ile düzenlenen tahkim yolu ise; aile hukukunun niteliklerine uygun, Asr-ı Saadet'te ve Osmanlı Devleti'nde uygulanmış ve sonuç vermiş bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Bu çalışmada öncelikle, fıkıh kaynaklarında sulh akdine benzetilen bir uyuşmazlık çözüm yolu olan tahkim kurumu sistematik olarak incelenmiş daha sonra tahkim kurumunun aile hukukundaki uygulaması incelenerek beş aşama halinde tasnif edilmiştir.
İslam hukukunda mahkeme bağlantılı tahkim yoluyla uyuşmazlık çözümü
İnsan, tabiatı gereği sosyal bir varlıktır. İnsanlar arasındaki menfaat çatışmaları ise sosyal hayatın doğal bir parçasıdır. Bu çatışmalar sebebiyle oluşan uyuşmazlıkların, toplumsal bağları zedelemeden çözülmesi bireysel ve ticari ilişkilerin gelişimi için mühimdir. Taraflar arasındaki ilişkileri korumayı, onarmayı ve güçlendirmeyi amaçlayan alternatif uyuşmazlık çözüm yolları bu bağlamda daha müspet sonuç verir. İslam hukukunda, devlet yargısına alternatif yöntemler; bu fikir etrafında hem kurumsal olarak incelenmiş hem de uygulamada yaygın biçimde kullanılmıştır. İslam hukukunun temel kaynakları incelendiğinde, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının teorik ve pratik temelinin tahkim kurumu etrafında şekillendiği görülür. İslam hukukunda mahkeme bağlantılı tahkimi inceleyen bu çalışmada, İslami tahkimin niteliği, yargılama usulü ve güncel uygulamaları incelenmiştir. Klasik fıkıh eserlerinden elde edilen veriler, Türk hukukunda düzenlenen tahkim kurumunun sistematiğine göre tasnif edilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen tahkim sistemi, Hanefî fıkıh eserlerine göre hazırlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye ve Usûl-i Muhâkeme-i Hukûkiyye Kanûn-i Muvakkati'ndeki düzenlemelere dayanmaktadır. Bu çerçevede, hakem kararı kesin hüküm ifade etmez, ancak yetkili mahkeme tarafından icra edilebilirlik şerhi verildikten sonra ilam haline getirilir. Yetkili mahkemeye arz edilmemiş bir hakem kararının sulh sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilir. Bu yaklaşımın, pozitif hukuk terminolojisindeki mahkeme dışı sulh sözleşmesine karşılık geldiği görülür. Hakem kararının, mahkeme tarafından onaylanarak icra edilebilir kılınması ise; mahkeme dışı sulh sözleşmesine, icra edilebilirlik şerhi verilmesi olarak değerlendirilebilir. Osmanlı hukuk sistemindeki tahkim sisteminin bir benzeri, Birleşik Krallık'ta yürürlükte olan 1996 Tahkim Kanunu'nda da görülmektedir. Tahkimin esasına uygulanacak hukuk bakımından dini kuralların tercih edilmesinin mümkün olduğu bu sistemde hakem kararı doğrudan icra edilebilir olmayıp, yetkili mahkemenin onayı ile cebri icraya konu olmaktadır. Bu düzenlemelere göre, uzun süredir hizmet veren İslami tahkime karşı birçok kampanya yürütülmüş; ancak İslami tahkim uygulaması günümüze kadar ulaşmıştır.
Sigorta hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıkların Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde çözümlenmesi
Sigortacılık sektörü; nüfusun artması, teknolojinin gelişmesi ve benzeri birçok sebeple tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hızlı bir biçimde gelişme göstermektedir. Sigortacılık alanındaki bu gelişmeye paralel olarak da sigorta hukuku alanında ortaya çıkan sorunlar artmakta ve çeşitlenmektedir. Ne yazık ki devlet mahkemeleri söz konusu uyuşmazlıkların çözümü bakımından karmaşık yargılama süreçleri nedeniyle ve henüz sigortacılık alanında uzman mahkemeler bulunmaması sebebiyle kamuoyu nezdinde beklentiyi karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Bu sorunun çözümü için hukuk sistemimize getirilen sigortacılıkta tahkim müessesesi bu nedenle de ciddi önemi haiz olup işbu çalışmamızda sigorta uyuşmazlıklarının Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde çözümlenmesi hususu incelenecektir. Söz konusu incelemelerde mevzuat, doktrin ve yargı kararlarından faydalanılarak sistemin olumlu ve olumsuz yönleri tespit edilerek çözüm önerileri sunulmaya çalışılacaktır.
Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözüm Merkezi (ICSID) hakem kararlarına karşı hukuki başvuru yolları
Bu tez, ICSID tahkiminde uyuşmazlıkların çözümünde, tahkim heyetlerince verilen kararlara karşı hukuki başvuru yollarına ilişkin detaylı bilgileri içermektedir. ICSID Sözleşmesinin 53'üncü maddesine göre, ICSID hakem heyetlerince verilen kararlar kesin ve bağlayıcıdırlar. Bu kararlara karşı Sözleşmede belirtilen hukuki yollar dışında başka bir hukuki yola başvurulamaz. Ayrıca bu kararlar ulusal mahkemelerin incelemesine tabi tutulamazlar. Fakat ICSID tahkim sistemi içerisinde, belirli şartlar gerçekleştiğinde kararlar kararı veren heyet tarafından veya yeniden kurulacak bir ad hoc komite tarafından yeniden incelenebilmektedirler. Kararlara karşı başvurulacak hukuki yollar, ICSID Sözleşmesi ve tahkim kurallarına göre bu çalışmamızda detaylı olarak incelenmiştir. Bu hukuki başvuru yollarından ilki küçük hatalara, özellikle yazıma ilişkin hatalara karşı başvurulabilecek, kararın tashihi usulüdür. Taraflar kararın anlamı üzerinde uyuşmazlığa düşerlerse kararın yorumunu da talep edebilirler. Taraflarca önceden bilinmeyen bir vakıanın sonradan öğrenilmesi durumunda kararın düzeltilmesi de mümkündür. Karara karşı başvurulacak hukuki yollar içerisinde en esaslısı kararın iptalidir. Kararın iptali kararın kesinliği prensibine bir istisna getirmektedir. İptal hukuki başvuru yolu, kararın hukuka uygun olup olmadığının sorgulanmasına olanak sağlayan ve hukuka uygun olmayan kararlara karşı sınırlı bir çıkış kapısı sunan hukuki başvuru yoludur. Fakat kararın iptalini talep edebilmek için ICSID sözleşmesinde belirlenen iptal sebeplerinden bir veya birkaçının mevcudiyetini ileri sürmek gerekir. Bu talep sonrası karar kısmen veya tamamen iptal edilebilir. İptal sonrası uyuşmazlık yeni bir tahkim heyeti önüne götürülür. Tezimizde yukarıda bahsedilen kararın ?tashihi?, ?düzeltilmesi?, ?yorumu? ve ?iptali? hukuki başvuru yolları detaylı olarak incelenmiştir.