Türkiye'de araştırma ve geliştirme giderlerinin muhasebeleştirilmesinin Türkiye muhasebe standartları ve uluslararası finansal raporlama standartları çerçevesinde incelenmesi

Gelisen teknoloji ile global rekabet ortamında, yeni ya da gelistirilmis ürün projelerine yönelik arastırma ve gelistirme faaliyetleri (Ar-Ge) gerek isletmelerin, gerekse ülkelerin öncelikli ilgi odagı olmaktadır. sletmeler böyle bir ortamda rekabetçi konumlarını sürdürebilmek ve verimlilik performanslarını arttırabilmek için arastırma ve gelistirme faaliyetlerine gereken önemi vermek zorundadırlar. Ülkemizde de son yıllarda, arastırma ve gelistirme faaliyetlerinin önemi anlasılmıs ve bu çerçevede gerekli yasal düzenlemeler yapılmıstır. Gerek uluslararası piyasaları yakından takip edebilmek ve uyum saglayabilmek gerekse muhasebe ve finansal raporlamaya iliskin mevcut çok baslı uygulamaya son vermek amacıyla Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu kurulmus ve anılan Kurul muhasebe standartları hususunda önemli ve ciddi yol katetmistir. Arastırma ve gelistirmenin, TMS-38 ve UMS-38'deki ?tanımlar? baslıklı bölümünde yer alan 8. Paragrafında ayrı ayrı tanımları yapılmıstır. Buna göre; Arastırma: Yeni bir bilimsel ya da teknik bir bilgi ve anlayıs kazanma amacıyla üstlenilen özgün ve planlı incelemedir. Gelistirme: Ticari üretim ya da kullanıma baslamadan önce, yeni veya önemli ölçüde gelistirilmis malzeme, aygıt, ürün, süreç, sistem ya da hizmetlerin üretim planı veya tasarımında arastırma sonuçları ya da diger bilgilerin uygulanmasıdır. Bu tanımların yanı sıra ülkemizdeki diger kurum ve kuruluslar da yayımladıkları tebliglerle kendi mevzuatlarına tabi olan isletmelere yönelik çesitli Ar-Ge tanımlarına yer vermislerdir. Ar-Ge giderlerinin muhasebelestirilmesi UMS ve TMS'de çesitli bölümlerde açıklanmıstır. Bu Standartlarda, isletmenin, bir maddi olmayan duran varlıgını sadece ve sadece belirlenmis kriterlerin saglanmıs olması durumunda muhasebelestirebilecegi öngörülmüstür. Muhasebelestirme islemi arastırma ve gelistirme giderleri için ayrı ayrı belirtilmistir. Arastırma safhasında, isletmenin gelecekte ekonomik yararlar saglayacak bir maddi olmayan duran varlıgın mevcudiyetini göstermesinin mümkün olmaması nedeniyle bu harcamalar gerçeklestiklerinde gider olarak muhasebelestirilir. Ancak, bazı durumlarda isletme, isletme içi yaratılan bir projenin gelistirme safhasında, bir maddi olmayan duran varlıgı tespit edebilir ve ilgili varlıgın gelecekte muhtemel ekonomik yararlar yaratacagını gösterebilir. Bunun sebebi ise gelistirme safhasının arastırma safhasından daha ileri bir safha olmasıdır. Gerek UMS ve gerekse TMS'de arastırma faaliyetlerine iliskin harcamaların giderlestirilmesi, gelistirme faaliyetleri ile ilgili harcamaların ise aktiflestirilmesi öngörülmektedir. Ülkemizde, son yıllarda, arastırma ve gelistirme faaliyetlerinin gerekliligi ve önemi anlasılmıs ve bu çerçevede, Ar-Ge faaliyetlerini tesvik amacıyla çesitli yasal düzenlemeler yapılmıstır. Gerçeklestirilen Ar-Ge harcamaları üzerinden % 40 oranında hesaplanarak gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirime konu edilebilecek tutar Ar-Ge indirimidir. Mükellefler dönem içinde genel esaslara göre indirim konusu yaptıkları Ar-Ge harcamalarının % 40'ı oranında hesaplayacakları Ar-Ge indirimini beyanname üzerinde kazançtan indirebileceklerdir. Ar-Ge indirimi, Ar-Ge faaliyetine baslandıgı andan itibaren hem yıllık beyannamede hem de geçici vergi beyannamelerinde uygulanabilecektir. Ar-Ge indirimine iliskin usul ve esaslar Gelir daresi Baskanlıgı tarafından belirlenmektedir. Bu çalısmanın birinci bölümünde; Ar-Ge'ye genel bir bakıs çerçevesinde Ar-Ge giderlerinin tanımlarına, Ar-Ge faaliyetlerinin birbirinden ayırt edilmesine ve son olarak da Dünya'da ve Türkiye'de Ar-Ge bölümlerine yer verilmistir. kinci bölümde; UMS ve TMS çerçevesinde Ar-Ge giderlerinin muhasebelestirilmesi yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise arastırma ve gelistirme faaliyetlerinin vergi ve tesvik mevzuatı çerçevesinde degerlendirilmesine yer verilmistir.