Türkiye ve Avrupa Birliği'nin yenilenebilir enerji dönüşümünde yol haritaları

Bu çalışma, Türkiye ve Avrupa Birliği'nin (AB) yenilenebilir enerji politikalarını; ekonomik, çevresel, toplumsal, teknolojik ve jeopolitik boyutlarda karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi ve potansiyel iş birliği alanlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde, Türkiye'nin Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) politikaları ile AB'nin Avrupa Yeşil Mutabakatı ve REPowerEU stratejileri incelenmiştir. Analizde, kurumsal raporlar, politika belgeleri ve akademik literatür temel alınmıştır. Çalışmanın bulguları, iki taraf arasındaki temel farklılığın yalnızca stratejik önceliklerden (ithalat bağımlılığına karşı karbon nötrlüğü) değil, aynı zamanda bu hedeflere ulaşmada benimsenen politik-ekonomik modellerin felsefesinden kaynaklandığını göstermektedir. Türkiye'nin, yerli kaynak kullanımını ve enerji arz güvenliğini merkeze alan devlet öncülüğünde, müdahaleci bir yaklaşım benimsediği; AB'nin ise piyasa temelli mekanizmaları, teknolojik liderliği ve rekabeti teşvik eden bir "regülatör devlet" modeliyle hareket ettiği tespit edilmiştir. Türkiye'nin jeotermal ve hidroelektrik alanlarındaki potansiyeli ile stratejik konumu öne çıkarken; AB'nin rüzgâr, güneş, yeşil hidrojen ve enerji depolama alanlarındaki teknolojik ve finansal üstünlüğü belirgindir. Sonuç olarak, bu tamamlayıcı nitelikteki farklılıkların, her iki tarafın da enerji dönüşüm hedeflerine ulaşmasını hızlandıracak stratejik iş birliği fırsatları yarattığı ortaya konulmuştur. Yeşil hidrojen ve enerji depolama teknolojileri transferi, Türkiye'nin teşvik mekanizmalarının AB modelleriyle reforme edilmesi, Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması'na (CBAM) uyum ve Doğu Akdeniz'de ortak enerji projelerinin geliştirilmesi, bu iş birliğinin somut zeminleri olarak önerilmektedir.