Türkiye-Azerbaycan ekonomik ilişkileri: 1995-2022 dönemi analizi

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki dış ticaret, işsizlik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin anlaşılması, her iki ülkenin ekonomik performansının ve bölgesel iş birliğinin değerlendirilmesi açısından önemlidir. Yapılan çalışmanın amacı iki ülke arasındaki uluslararası ilişkilerin gelişimi ve analiz etmektir. Bu kapsamda, Azerbaycan'ın ekonomik büyümesi ile Türkiye arasındaki dış ticaret ilişkisi ve Azerbaycan'daki işsizlik oranı arasındaki nedensellik ve etkileşimleri incelenmiştir. Çalışmanın veri kaynağı, Azerbaycan'a ait kişi başına düşen reel GSYİH ekonomik büyümeyi temsil ederken, Türkiye ile yapılan ihracat ve ithalat, dış ticareti yansıtmakta ve Azerbaycan'ın işsizlik oranları(IO) da dikkate alınmıştır. 1995-2022 yılları arasındaki yıllık verileri kullanılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Analiz sonuçları, Türkiye'ye yapılan ihracat geliri (LIHC) ile Azerbaycan'ın ekonomik büyümesi (LGDP) arasında Granger nedensellik etkisi olmadığını göstermiştir. Ayrıca LGDP ile LIHC arasında Granger nedenselliğin olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak LGDP ile Türkiye ithalat geliri (LITX) arasında Granger nedensellik vardır. Bu sonuç, Azerbaycan'ın ekonomik büyümesinin Türkiye'den yapılan ithalatla ilişkili olabilir. Johansen eşbütünleşme testi sonuçları, veri setinde en azından bir uzun vadeli eşbütünleşme ilişkisi olduğunu göstermektedir. LIHC'nin LGDP'ye olan etkisi negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu sonuç, Türkiye'den Azerbaycan'a yapılan ihracatın Azerbaycan'ın ekonomik büyümesini olumsuz etkilediğini göstermektedir. LITX'in LGDP'ye olan etkisi pozitif yönde ve son derece güçlüdür. Bu, Türkiye'den Azerbaycan'a yapılan ithalatın Azerbaycan'ın ekonomik büyümesini olumlu yönde etkilediği bulgusuna varılmıştır. IO'nun LGDP'ye olan etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir. Bu sonuçlardan yararlanarak Türkiye ve Azerbaycan, daha fazla ekonomik büyümeyi destekleyecek, iş birliğini derinleştirecek ve sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunacak adımlar atabilir. Anahtar Kelimeler: Dış ticaret, İşsizlik, Ekonomik büyüme, Makroekonomik değişkenler, İstihdam