Türkiye ile Balkan ülkeleri arasında karayolu taşımacılığına dayalı dış ticaretin öngörü analizi

Türkiye ile arasındaki ticari ilişkileri ele alınan beş Balkan ülkesi Bulgaristan, Romanya, Yunanistan, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya arasında gerçekleştirilen karayolu yük taşımacılık hacimlerinin 2025-2029 Yılları için öngörüsünü derinlemesine analiz etmek ve geleceğe yönelik sağlam tahminler geliştirmek çalışmanın temel amacıdır. Bu tezde kullanılan veri seti Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) dış ticaret ve karayolu taşımacılığı istatistiklerinden alınmıştır. Çalışmanın temelini, Ocak 2002 tarihinden başlayarak 2024 yılını da kapsayan kapsamlı bir döneme ait yıllık veri seti oluşturmaktadır. Bu uzun vadeli veri seti hem tarihsel eğilimlerin hem de dalgalanmaların anlaşılmasına olanak tanımıştır. Araştırmada metodolojik olarak dört farklı zaman serisi tahmin yöntemi uygulanmış ve bu yöntemlerin performansları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Kullanılan yöntemler temel bir model olarak; Destek Vektör Regresyonu(Support Vector Regression), Gaussian Süreçler(Gaussian Processes), Çok Katmanlı Algılayıcı (Multilayer Perceptron) ve Doğrusal Regresyon(Linear Regression) şeklinde tercih edilmiştir. Modellerin tahmin başarıları; Ortalama Hata Kare Kökü(Root Mean Square Error), Ortalama Mutlak Hata (Mean Absolute Error), Ortalama Mutlak Yüzde Hata (Mean Absolute Percentage Error) kullanılan hata metrikleri üzerinden karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler, Türkiye–Balkanlar ticaret koridoru çerçevesinde zaman serisi analizinin lojistik planlamada ve tedarik zinciri yönetiminde dikkate değer bir araç olabileceğini göstermektedir. Aynı zamanda alana katkı sağlayarak akademiye ve sektöre uzun vadeli bir perspektif sunması beklenmektedir.