Türkiye'de benimsenen çevre etiği yaklaşımları: Gönüllü çevre kuruluşları örneği

Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye?de toplumsal taban bulan çevre etiği yaklaşımlarını ortaya çıkarmaktır. Dolayısıyla çalışmada öncelikle çevre etiği, içerdiği yaklaşımlar olabildiğince geniş kapsamlı ve detaylı bir biçimde sınıflandırılarak ele alınmıştır. Çevre etiğinin, büyük oranda çevre hareketi ve özellikle gönüllü çevre kuruluşları tarafından temsil edilip yaygınlaştırıldığı, dolayısıyla gönüllü çevre kuruluşlarının bugün temelde ?çevre ahlakı toplulukları? olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Ve bunu doğrulayarak Türkiye?de toplumsal taban bulan çevre etiği yaklaşımlarını ortaya çıkarmak amacıyla bir alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırmasının örneklemi amaca dönük olarak üç aşamada oluşturulmuştur: Önce çevre hareketi içinden gönüllü çevre kuruluşları, sonra bu kuruluşlar içinden internet ortamında öztanıtımı bulunanlar seçilmiştir. Üçüncü aşamada örneklemin çeşitliliğini artırmak üzere bu kuruluşlar, korumayı ve/veya geliştirmeyi amaçladıkları çevresel öğelere göre altı gruba ayrılmış ve her gruptan daha etkin olduğu düşünülen birer kuruluş seçilmiştir. Hazırlanan 12 soru ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemiyle gerçekleştirilen araştırma değerlendirilerek şu sonuçlara ulaşılmıştır: Türkiye?deki gönüllü çevre kuruluşlarını, ?çevre ahlakı toplulukları? olarak ele almak mümkündür. Çünkü örnekleme giren kuruluşlar, zamansal ve/veya mekânsal anlamda ilgi alanı geleneksel etikten geniş olan etik yaklaşımları, yani çevre etiği yaklaşımlarını benimsemişlerdir. Bu kuruluşların benimsedikleri yaklaşımlardan Türkiye?de; ?insanlardan oluşan gelecek kuşaklar?a karşı ahlaki sorumlulukları içeren zayıf insanmerkezli, temelde ?doğaya saygı etiği? ile örtüşen canlımerkezli ve daha büyük oranda ?bütün doğal varlık ve bütünleri içeren gelecek kuşaklar?a karşı ahlaki sorumlulukları kapsayan insanmerkezli olmayan bütüncü çevre etiği yaklaşımlarının, toplumsal taban bulduğu anlaşılmaktadır. Bu araştırma sonuçlarına Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi?nin benimsediği, temelde ?toplumsal ekoloji? ile örtüşen insanmerkezli olmayan bütüncü yaklaşım ve Hayvan Partisi?nin benimsediği İslam dini kaynaklı, acı temelli hayvanmerkezli yaklaşım da eklendiğinde; Türkiye?de toplumsal taban bulan çevre etiği yaklaşımlarının, genellikle kendilerine has özellikler taşıdıkları ve oldukça çeşitlilik gösterdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca bu yaklaşımların, kendilerine has özellikleri dolayısıyla ekofaşist somut sonuçlar doğurma riski taşımadıkları söylenebilir. Anahtar Sözcükler 1. Etik 2. Çevre Etiği 3. Çevre Etiği Yaklaşımları 4. Çevre Hareketi 5. Gönüllü Çevre Kuruluşları