Türkiye - Bulgaristan ilişkileri (1923-1933)

ÖZET 19. yüzyıl başlarında Avrupa'ya saçılan "Milliyetçilik isyan ve hareketleri" Osmanlı ülkesine yayılmakta gecikmemiştir. Ortodoskların korumalığını üstlenen Rusya'nın teşvik ve yardımlarıyla bu isyan ve hareketler, "ihtilalci bir karakter" kazanmıştır. Rusya'nın politikasından cesaret alan Bulgaristan; Makedonya, Trakya, Dobruca'yı ele geçirerek "Büyük Bulgaristan Krallığı"nı hedeflemiştir. Bu amaç için en uygun fırsatı 1908'de bağımsızlığını kazanarak elde etmiştir. Bulgaristan'ın bağımsızlığını kazanmasından sonra iki devlet ilişkilerinde yaşanan diplomatik krizler gergin bir dönemin başlangıcı olmuştur. Bu süreci hızlandıran Balkan Savaşları olmuştur. Ancak; bu dönem kısa süreli olmuştur. İki devlet, 1. Dünya Savaşı'na "müttefik" olarak katılmışlardır. Fakat savaş iki devlet beklentilerini tersine çevirmiş, iki devlet toprakları anlaşma devletleri tarafından işgal edilmiştir. Bundan sonra Türkiye'de Emperyalist devletlere karşı giriştiği "Milli Mücadele Hareketi" Bulgaristan tarafından dikkatle izleniyor ve destek görüyordu. İlerleyen dönemde Avrupa ve Balkanlarda konjoktürün Bulgaristan'ın aleyhine gelişmeye ve genişlemeye başlayınca Bulgaristan; yakın komşusu ve müttefiki Türkiye'ye el uzatmıştır. Lozan Antlaşmasıyla dünya literatüründe "uluslararası bir devlet" olarak yer alan Türkiye bu teklifi olumlu karşılamış, Bulgaristan ve Türkiye arasındaki resmi ilişkiler kurulmuştur. "Roma Imparatorluğu'nun ihyası" peşinde olan italya, Avrupa'da dengeleri bozacak politikasıyla Balkan coğrafyasında yer almaya başladığı bir dönemde, Mussolini'nin nutuklarında hayat bulan Bulgaristan; dış politikasındaki "barış" yerine "revizyon"a yer vermeye başlamıştır. Bulgaristan ve İtalya'nın yakınlaşmasını fark eden Türkiye, "ihtiyatlı" politikasını elden bırakmamıştır. Bu bağlamda; ilk önce İtalya ile sonrasında Bulgaristan ile Saldırmazlık Anlaşmaları imzalamıştır.1930'lu yıllara gelindiğinde Türkiye, uluslararası güç dengesi ve sistemi kuralları çerçevesinde ülkelerin toprak bütünlüğüne ve bağımsızlığına saygılı bir politika takip etmiştir. Bu politikayı "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesiyle kurmaya çalışmıştır. Bulgaristan, ülke menfaatleri doğrultusunda kimi zaman bu politikanın yürütücüsü olmuş, kimi zaman da "barış" a karşılık tavrını açıkça belli etmiştir. Ancak; Türkiye, Bulgaristan'ın çelişkili politikasına rağmen "dostluk" adına "barış"ı bozmamıştır.