Türkiye`de Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezinin ARDL modeli ile tahmini ve Fourier Toda Yamamoto nedensellik analizi

Bu Çalışma, Türkiye'nin 1971-2014 dönemi için Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE)'nin enerji kullanımı, kentsel nüfus, kişi başına düşen GSYİH, CO2 emisyonu değişkenleri ile geçerliliğini incelemektedir. Çalışmada yöntem olarak, Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) kullanılmıştır. ÇKE hipotezinin geçerliliğini inceleyen ve dönüm noktasını belirleyen bir diğer yöntem, Utest`i de kullanılmıştır. Ayrıca, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisinin incelenmesi için Toda Yamamoto ve Fourier Toda Yamamoto nedensellik testi uygulanmış ve iki nedensellik testi sonuçları karşılaştırılmıştır. Çalışmada, değişkenlerin durağanlığını birim kök testleri; ADF, Fourier ADF, KPSS, Fourier KPSS, Phillips ve Perron (PP) ve yapısal tek kırılmalı birim kök testi; Perron (1989) ve Zivot-Andrew (1992) testleri ile test edilmiştir. Birim kök ve yapısal kırılmalı birim kök testlerinin ortak sonucu olarak, GSYİH, GSYİH karesi, CO2 emisyonu birinci farkında durağan I(1), kentsel nufus değişkeni ve enerji kullanımı düzeyde durağan I(0)`dır. Çalışmada, ARDL sınır testine göre değişkenler arasında eş-bütünleşme bulunmaktadır. Uzun dönem ARDL katsayılarından elde edilen sonuçlara göre Türkiye`de Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin geçerli olduğununu yani; GSYİH ile CO2 emisyonu değişkenleri arasında ters U şeklinde bir ilişki bulunmuştur. Bu ilişki Utest`i ile de kanıtlanmış ve dönüm noktası 12,050$ olarak belirlenmiştir. Ayrıca, GSYİH, enerji kullanımı, kentsel nufus değişkenlerinin CO2 emisyonu üzerinde pozitif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. TY nedensellik testi sonucuna göre, değişkenler arasında anlamlı bir nedensellik ilişkisi bulunmasada, Fourier TY nedensellik testinde CO2 emisyonun`dan GSYİH ve enerji kullanımı değişkenlerine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: ARDL, Çevresel Kuznets Eğrisi, Fourier ADF, Fourier KPSS, Fourier Toda Yamamoto