Türkiye'de Crocidura arispa (Mammalia: Eulipotyphla)'nın taksonomik durumu ve yayılışının belirlenmesi

Crocidura cinsinin Türkiye'de bulunan üç türünden biri olan Toros Sivriburunlu Böcekçili, Crocidura arispa'nın, Madenköy (Ulukışla, Niğde İli) ve Çığlıkara (Elmalı, Antalya İli) olmak üzere yalnızca iki noktadan kaydı bulunmaktadır. Türkiye'de yürütülen çok sayıda arazi araştırmasına rağmen, başka hiçbir noktadan kaydı verilmemiştir. Türkiye'de C. arispa'nın varlığını doğrulamak için, Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan 51 noktadan Crocidura cinsine ait olduğu tespit edilen 108 tane sivriburunlu böcekçil örneği topladık. 31 örnek sadece morfolojik analize tabi tutuldu, bir örnek sadece moleküler DNA analizlerinde ve 64 örnek ise hem moleküler hem de morfolojik analiz yöntemleriyle çalışıldı. Kalan 12 örnek için yalnızca coğrafi koordinatlar kaydedildi ve dağılım aralığını saptamak için kullanıldı. Hayvanların ağırlığının yanı sıra 21 iç ve dört dış karakter içeren toplam 26 morfolojik karakter ölçüldü. Bu çalışmada 65 Crocidura örneğinin mitokondriyal DNA cyt b geninin (1140 bç) tam dizilenmesi yapıldı. Sonuç olarak, Crocidura leucodon'dan 14, Crocidura suaveolens'den iki, Crocidura gueldenstaedtii gueldenstaedtii'den 34 ve Crocidura gueldenstaedtii mimula'dan iki olmak üzere Crocidura'dan 52 yeni haplotip belirlendi. MtDNA soyları arasındaki genetik mesafeler (K2P) aşağıdaki gibidir: C. leucodon ile C. suaveolens arasında 0,190, C. leucodon ile C. g. gueldenstaedtii arasında 0,195, C. leucodon ile C. g. mimula arasında 0,196, C. suaveolens ile C. g. gueldenstaedtii arasında 0,060, C. suaveolens ile C. g. mimula arasında 0,047, C. g. gueldenstaedtii ile C. g. mimula arasında ise 0,055'tir. Haplotip çeşitliliği (Hd), C. leucodon için 0,97794, C. suaveolens için, 0,90000, C. g. gueldenstaedtii için 0,98586, C. g. mimula için ise 0,98024 olarak hesaplandı. Moleküler analizde, yeni bulunan 52 haplotipin yanı sıra Genbank'tan 117 (C. leucodon'a ait 51 haplotip, C. suaveolens'e ait üç haplotip, C. g. gueldenstaedtii'ye ait 42 haplotip ve C. g. mimula'ya ait 21 haplotip) haplotipi içeren toplam 169 haplotip temel alındı. Morfolojik analizler için ise, kendi koleksiyonumuzda bulunan toplam 95 adet örnek kullanıldı. Morfolojik ve moleküler analizler Türkiye'deki üç Crocidura türü olan C. leucodon, C. suaveolens ve C. gueldenstaedtii'nin varlığını doğrulamaktadır. Bunlardan C. gueldenstaedtii'nin Anadolu örnekleri C. g. gueldenstaedtii, Trakya örnekleri ise C. g. mimula alttürü özellikleri göstermektedir. C. g. mimula'nın Türkiye'de varlığı ilk kez mtDNA analizi ile doğrulanmıştır. Diğer soy olan C. arispa'nın varlığı moleküler ve morfolojik analizlerle tespit edilemedi. C. leucodon, C. suaveolens ve C. gueldenstaedtii için elde edilen morfolojik ve moleküler sonuçların literatürde verilen sonuçlar ile uyumlu olduğu bulundu. İncelenen örnekler içinde C. arispa'ya rastlanamamış olması bu türün Türkiye'de bulunmadığının bir kanıtı olmaktan ziyade daha yoğun çalışmaların yapılması gerektiğini önermektedir.