Türkiye'de ahlaki tutumlar ile çevre dostu davranışlar arasındaki ilişkinin araştırılması

Hızlanan küresel iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik krizleri göz önüne alındığında, çevre dostu eyleme olan ihtiyaç artmaya devam etmektedir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için hem bireysel eylem hem de devletlerin alacağı önlemler hayati önem taşımakla birlikte, bireysel çevre dostu davranışın altındaki ahlaki temeller son zamanlarda giderek daha fazla ilgi görmektedir. Ahlaki Temeller Teorisi, siyasi ideoloji, oy verme davranışı gibi farklı politik bağlamlarda ve son zamanlarda çevre dostu davranışı ile bireylerin ahlaki tutumlarını değerlendirmek için de kullanılan, anketlere dayanan ampirik bir yöntemdir. Ancak, şimdiye kadar yapılan çalışmalar çoğunlukla çevre dostu davranış imkanlarının hükümetler tarafından desteklendiği yüksek gelir düzeyine sahip ülkelerde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, Ahlaki Temeller Teorisi kapsamında değerlendirilen ahlaki tutumların, Türkiye'de 502 katılımcıyla yapılan çevrimiçi bir ankete dayanarak bireysel çevre dostu davranışı ne derece öngörebildiğini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Anket, Ahlaki Temeller Anketi-2 (bakım, eşitlik, hakkaniyet, sadakat, otorite, saflık), siyasi yönelim, çevre dostu davranış ve sosyo-demografik özellikleri inceleyen anket modülleri içermektedir. Bulgular; bakım, eşitlik ve saflık temellerinin, çalışmadaki örneklem için, siyasi yönelimin herhangi bir aracı rolü olmaksızın çevre dostu davranışı pozitif yönde öngördüğünü göstermektedir. Çalışmada, siyasi yönelimin çevre dostu davranış üzerinde, ABD'deki örneklemlerin aksine, herhangi bir etkisinin bulunmamış olmasının, Türkiye'de iklim değişikliğiyle ilgili toplumsal kutuplaşmanın nispeten düşük seviyede olması ile ilişkili olabilir. Çalışmanın sonuçları, çevre dostu davranış ve ahlak çalışmalarının coğrafi kapsamını genişleterek, Türkiye gibi orta gelirli ve gelişmekte olan ülke bağlamlarında çevre dostu davranışları değerlendirmek ve geliştirmek için bir temel oluşturarak çevre psikolojisi ve çevre politikası literatürüne katkıda bulunmaktadır.