High incidence of mitochondrial etiology underlying neurogenetic disorders in consanguineous Turkish families

Nörogenetik hastalıklar beyin, omurilik, kas ve periferik sinirleri etkileyen hastalıklardır. Nörogenetik hastalıklar otozomal, X'e bağlı ya da mitokondriyal kalıtım gösteren tek gen hastalıkları, poligenik, multifaktöriyel kalıtımlı hastalıklar ve de novo ya da kalıtılan kromozomal bozukluklar olarak gruplandırılırlar. Karmaşık klinik bulgular, genetik heterojenite ve geleneksel tanı yöntemlerindeki sınırlamalar nedeniyle nörogenetik hastalıkların teşhisinde bir takım zorluklar yaşanmaktadır. Yeni nesil dizileme (NGS) teknolojilerindeki gelişmeler, moleküler tanılamayı, yeni hastalık genlerinin ve varyantlarının keşfedilmesini kolaylaştırmaktadır. Bugün, yüksek verimli, düşük maliyetli ve zaman kazandıran tüm ekzom dizileme (WES) yöntemi, nörogenetik hastalıklar da dahil olmak üzere genetik hastalıkların tanı sürecinde çoğunlukla tercih edilen bir stratejidir. Bu proje çerçevesinde, çocukluk çağı nörogenetik bozukluk bulunduran 191 akraba aile kayıtlandı ve etkilenmiş aile bireylerinin kapsamlı fenotiplemesi yapıldı. Bugüne kadar çalışmamız kapsamında 138 aileye WES uygulanmış olup ve toplamda 79'u için moleküler tanı %57 tanısal verim ile tespit edildi. Tanımlanmış genler içinde 32 tanesi nörogenetik hastalıklar ile ilişkilendirilmiş genlerde bulunan yeni aday varyantlar, 28 tanesi nörogenetik hastalıklar ile ilişkilendirilmiş genlerde bulunan bilinen varyantlar ve 15 tanesi yeni aday genler olarak tespit edildi. Mitokondri ile ilişkili genler beklenenden daha yüksek oranda tespit edildi. Böylesine büyük bir kohortta %57 tanısal verim elde edilerek, WES'in nörogenetik hastalıklarda tanısal önemi gösterildi, genotip-fenotip ilişkileri ayrıntılı olarak açıklanarak yeni hastalık genleri ve varyantları belirlendi, bazı ailelere genetik danışmanlık ve hastalığa özgü tedaviler sağlandı. Anahtar kelimeler: NGS, WES, nörogenetik hastalıklar, mitokondriyal, akraba aileler