An exploration of perceived self-determination and self-efficacy of EFL instructors in a Turkish state university

ÖZET TÜRKİYE'DE BİR DEVLET ÜNİVERSİTESİNDEKİ İNGİLİZCE ÖĞRETMENLERİNİN ÖZ-BELİRLEYİCİLİK VE ÖZ- YETERLİLİKLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Ünver, Meral Melek Yüksek Lisans, İkinci Dil Olarak İngilizce Öğretimi Bölümü Tez Yöneticisi: Dr. Bill Snyder Ortak Tez Yöneticisi: Dr. Martin Endley Haziran 2004 Bu çalışma, 2003-2004 akademik yılında Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nda çalışan İngilizce öğretmenlerinin öz-belirleyicilik ve öz- yeterlilik bağlamında kendilerine nasıl algıladıklarını araştırmıştır. Çalışma aynı zamanda öğretmenlerin öz-belirleyicilik ve öz-yeterlilik algılan arasındaki olası ilişkiyi de incelemiştir. Çalışmaya, Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nda çalışan 49 İngilizce öğretmeni katılmıştır. Bu çalışmada iki veri toplama aracı kullanılmıştır. Öğretmenlerin öz- belirleyicilik ve öz-yeterlilik bağlamında kendilerini nasıl algıladıklarını saptamak amacıyla, The Work Climate Questionnaire (Deci et al., 2001) ve the Teacher Efficacy Scale (Woolfolk & Hoy, 1990) den oluşan bir anket kullanılmıştır. Anket verileri toplandıktan sonra, öz-belirleyicilik ve öz-yeterlilik durumlarına göre rasgeleseçilen on katılımcıyla mülakatlar yapılmıştır. Bu mülakatların amacı öğretmenlerin öz-belirleyicilikleri ve öz-yeterliliklerini ve ikisi arasındaki ilişkiyi derinlemesine incelemektir. Çalışmanın sonuçlan, öğretmenlerin büyük bir çoğunluğunun, çalıştıkları ortamı öz-belirleyiciliklerini (otonom) ve öz-yeterliliklerini destekler durumda algıladıklarım göstermiştir. Öğretmenler en çok ders kitabı seçimi, ders kitabı harici materyal kullanımı ve smav hazırlığı konularında kendilerini otonom olarak algılamışlardır. Öte yandan, motivasyonu düşük öğrencilerin ve ağır iş yükünün, öğretmenlerin motivasyonunu olumsuz olarak etkilediği görülmüştür. Öğretmenler ve yöneticiler arasında ilişkilerin niteliğinin de etkili olduğu saptanmıştır. Öz- yeterlilik konusunda, öğretmenlerin büyük bir çoğunluğunun kişisel ve genel öğretmenlik öz-yeterliliklerinin çok yüksek olduğu saptanmıştır. Bu çalışmanın sonuçlan iş ortamının, öğretmenlerin öz-belirleyicilikleri üzerindeki destekleyici etkisinin önemini vurgulamıştır. Çalışma, aynı zamanda, öğretmenlerin kendi öz-belirleyiciliklerini ve Öz-yeterliliklerini algılayışlarım etkileyen faktörlerin karmaşıklığım da ortaya koymuştur. Anahtar kelimeler: öz-belirleyicilik, otonom, aitlik duygusu, yeterlilik, öz-yeterlilik vı