Presidents, the state and "democracy" in Turkey: The ideas and praxis of Süleyman Demirel

Bu çalışma, Giovanni Sartori'nin iki boyutlu demokrasi teorisinden ve Alan Siaroff'un cumhurbaşkanlarının yetkilerini temel alan sınıflandırmasından yararlanarak Türk parlamenter sisteminde cumhurbaşkanının işler bir demokrasi kurma sürecinde oynayabileceği ?devleti merkeze alan rol?ünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma ilkin Türkiye'de cumhurbaşkanlarının belirli koşullarda nasıl daha fazla yetkiye sahip duruma geldiğini tartışmaktadır. 1982 Anayasası ile cumhurbaşkanının, halk tarafından seçilmediği ve dolayısıyla seçilme kaynaklı bir meşruiyetten yoksun olduğu halde, Anayasanın 104. maddesinin müphem çerçevesinden istifade ederek ?düzeltici? bir rol üstlenebileceğini ileri sürmektedir. Başka bazı parlamenter sistemlerdeki mevkidaşlarından farklı olarak Türkiye'de cumhurbaşkanı, sembolik ve pasif bir siyasi aktör olmanın aksine geniş yetkilere sahiptir. Süleyman Demirel'in cumhurbaşkanlığı dönemine odaklanan bu çalışma ikinci olarak cumhurbaşkanının yetkilerini yorumlayışının ve bunu pratiğe aktarışının işler bir demokrasiyi kurma sürecine nasıl bir etki yapabileceğini tartışmaktadır. Çalışma, Demirel'in demokrasinin vazgeçilmezi olarak gördüğü işleyen devlet kavramına öncelik veren bir siyasi üslup geliştirdiğini ileri sürmektedir. Bu durum, Demirel'in cumhurbaşkanı olarak devletin siyasi dokusunu koruma hususunda ?ki Demirel'de rejimin demokratik yapısını muhafaza etmekle doğrudan ilişkilidir- oynadığı aktif rolün arkasında yatan sebebi açıklamaktadır. Siyasi seçkinlerin arasından geliyor olmasına karşın Demirel cumhurbaşkanlığı süresince devlet seçkinleriyle diyalog kurabilmiş ve bu sayede her zaman problemli bir çizgide seyreden devlet seçkinleri-siyasi seçkinler ilişkisine denge getirmeyi kısmen başarabilmiştir.