An input-output analysis of water consumption and intersectoral water usage in Turkey

Günümüzde artan nüfus ve iklim değişikliği su kaynaklarının verimsiz kullanımına neden olmaktadır. Türkiye, 2018 yılı baz alındığında 1.366 metre küp kişi başına düşen yenilenebilir su miktarıyla su stresi yaşayan ülkeler kategorisinde yer almaktadır. Türkiye, 20 yıl içerisinde nüfusun artış hızı hesaba katıldığında kişi başına düşen yenilenebilir su miktarının 1.000 metre küpün altına düşeceği varsayımıyla su kıtlığı çeken ülkeler kategorisinde yer alacaktır. Bu doğrultuda kıt bir kaynak olan suyun ulusal ya da bölgesel ölçekte verimli bir şekilde kullanımı önem arz etmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de su kaynaklarının sürdürülebilirliğinin ekonomik sektörler bağlamında analizini amaçlamaktadır. Ulusal ölçekte su kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde kullanımı amacına ulaşmak ve gelecekte yaşanacak su kıtlığı krizini hafifletmek için su ayak izi analizlerinde etkin bir metot olan Çevresel Olarak Genişletilmiş Girdi-Çıktı (EEIOA) metodu kullanılmıştır. Çalışmanın ampirik kısmında Türkiye'nin 2018 yılına ait girdi-çıktı tablosu ve sektörel su tüketim verileri kullanılmıştır. Analiz kapsamında temel göstergeler olarak, sektörlere ait su çarpanları oluşturulmuş, ileri/geri bağlantı analizleri kullanılarak Türkiye'nin su tüketiminde 'anahtar sektör' olarak niteleyebileceğimiz sektörler belirlenmiş, temelde sektörler arası su akışını gösteren matrisler oluşturulmuş ve sektörel bazda su tüketiminin ekonomik faydasını ifade eden katsayılar tespit edilmiştir. Çarpan analizinin sonucunda çıktı başına en yüksek doğrudan su kullanımına sahip 'birincil' (tarım, avcılık, ormancılık ve balıkçılık) sektörün su çarpanı görece düşük çıkmıştır. Buna ek olarak 'gıda, içecek ve tütün mamulleri' sektörünün çıktı başına dolaylı su tüketimi göstergesinin en yüksek olduğu ve aynı doğrultuda dolaylı su çarpanı göstergesi de en yüksek olan sektörlerden birisi olduğu tespit edilmiştir. İleri ve geri bağlantı analizleri sonucunda 'birincil', 'su temini' ve 'elektrik temini' sektörlerinin Türkiye ekonomisinde anahtar sektörler olduğu tespit edilmiştir. Senaryo analizleri sonucunda 'birincil' sektörün nihai talebinde yüzde 20'lik bir artışın su kullanım miktarını yüksek miktarda artırdığı ancak nihai talepteki artışın katma değerde yarattığı etkinin görece düşük kaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, gıda, içecek ve tütün mamulleri sektörünün nihai talebindeki artışın da su tüketim miktarı üzerindeki etkilerinin bir hayli yüksek olduğu tespit edilmiştir.