Chaotic analysis of acid rains in Turkey

Kaos teorisi geçtiğimiz yüzyıldan beri bilimin yeni paradigması olarak görülmektedir. Edward Lorenz'in hava sistemlerindeki kaosu tespit etmesinden sonra teorinin popülaritesi artmıştır. Kaos çok sayıda doğal sistemde gözlemlenmektedir ve başka doğal sistemlerdeki araştırmalar da devam etmektedir. Asit yağmurları doğa ve insanlar üzerinde olumsuz etkileri bulunan çevresel sorunlardan biridir ve değerleri sürekli olarak izlenmektedir. Bu çalışmada kaotik analiz yöntemleri kullanılarak Türkiye'deki asit yağmurlarının kaotik davranışın tespit edilmesi amaçlanmıştır. Yağmur suyu pH seviyesi ve sülfat/nitrat konsantrasyonları verileri Meteoroloji Genel Müdürlüğünden alınmıştır. Lyapunov üstelleri, faz uzayının yeniden oluşturulması, güç spektrumları ile yapılan analizler asit yağmurlarının kaotik yapısını belirlemek ve tahmin etmek için kullanılmıştır.