Türkiye'deki bitümlü sıcak karışım (BSK) tasarım sürecinin güncel yaklaşımlar çerçevesinde değerlendirilmesi ve iyileştirme önerileri

Ülkemizde ve dünyada en yaygın ulaşım türü olan karayolu ulaşımı, artan nüfus ve ulaşım talebiyle sürekli genişlemektedir. Ancak, karayolu kaplamalarında yaygın olarak kullanılan ampirik Marshall yöntemi ile tasarlanan kaplamaların, özellikle yüksek trafik yükleri altında kalıcı deformasyon ve çatlama gibi performans sorunlarını yeterince karşılayamadığı görülmektedir. Bu durum, performans esaslı karışım tasarım yöntemlerine duyulan ihtiyacı ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı, mevcut performans esaslı yaklaşımları ve özellikle dengeli karışım tasarımında kullanılan performans testlerini inceleyerek, ülkemiz koşullarına uygun temel performans testlerini içeren alternatif bir tasarım yöntemi önermektir. Bu kapsamda, öncelikle literatürde yer alan performans testleri ve bunların karışım tasarımındaki yeri araştırılmış, farklı ülkelerdeki uygulamalar incelenmiştir. Daha sonra, Superpave ve dengeli karışım tasarımı kapsamında kullanılan cihazlar ve testler (örneğin tekerlek izi, çatlama ve nem hasarı deneyleri) teknik açıdan değerlendirilmiş ve mevcut Türkiye uygulamaları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca Karayolları Teknik Şartnamesi'nde yer alan güncel düzenlemeler, Avrupa standartları ile olan uyum çalışmaları ve laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneysel incelemeler değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, ülkemizde halen yaygın olarak kullanılan Marshall yönteminin performans sorunlarını çözmede yetersiz kaldığı, ancak seçilmiş bazı temel performans testlerinin tasarım sürecine entegre edilmesi halinde daha güvenilir ve uzun ömürlü kaplamaların elde edilebileceği belirlenmiştir. Özellikle Hamburg Tekerlek İzi Testi, Yarı Dairesel Eğilme Testi (SCB) ve Çekme Dayanım Oranı (TSR) gibi deneylerin, BSK tasarımında pratik ve uygulanabilir bir çözüm sunduğu görülmüştür. Bu çalışmanın çıktıları, Türkiye'de BSK tasarımında performans esaslı yaklaşımlara geçiş sürecine katkı sağlayacak, ilgili otoriteler için şartname revizyonlarına ışık tutacak ve akademik çalışmalara metodolojik bir temel sunacaktır. Böylece, daha ekonomik, uzun ömürlü ve güvenilir yol üstyapılarının tasarımına yönelik önemli bir adım atılması hedeflenmektedir.