Türkiye'deki erıgeron L. (asteraceae) cinsinin taksonomik revizyonu

Erigeron cinsindeki taksonların karmaşık coğrafi dağılımı, cins içerisinde sistematik açıdan güvenilir morfolojik karakterlerin azlığı ve bazı taksonların agamospermi göstermesi gibi nedenlerden dolayı cins içindeki ilişkiler yeterince aydınlatılamamıştır. Bu nedenle, cins üzerindeki sistematik çalışmaları küresel olmaktan ziyade bölgesel olarak gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında, Türkiye'de doğal yayılış gösteren Erigeron cinsine ait taksonların eksik betimlemelerinin tamamlanması, polen morfolojilerinin tanımlanması, taksonlara ait yayılış bilgilerinin güncellenmesi ve nrDNA genomunda yer alan ITS ve cpDNA genomunda yer alan trnL-trnF gen komleksine ait nükleotit dizilerinin kullanılmasıyla cinse ait taksonların filogenetik ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tez çalışmasında sırasıyla arazi çalışmaları, yurtiçi ve yurtdışı herbaryumlar ziyaretleri, tip örnekleri incelemeleri, taksonlara ait morfometrik ve palinolojik ölçümler ve bu veriler kullanılarak istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın devamında ITS ve trnL-trnF DNA dizileri kullanılarak taksonlar arasındaki filogenetik ilişkiler ortaya konulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; Erigeron s.l. cinsinin Erigeron ve Psychrogeton olmak üzere iki cinsten oluştuğu gösterilmiştir. Erigeron cinsinin ülkemiz sınırları içinde 3 tanesi endemik olan 15 taksonla, Psychrogeton cinsinin ise 2 taksonla temsil edildiği belirlenmiştir. Palinolojik verilere göre her iki cins de trikolporat ve ekinat polen tanelerine sahipken, Psychrogeton polen tanelerinin prolat-sferoidal, Erigeron polen tanelerinin ise oblat-sferoidal veya suboblat şekle sahip oldukları belirlenmiştir. DNA dizi analizi sonuçlarına göre Erigeron cinsi içinde dört ana grup belirlenmiştir. İlk grup Asterineae alt tribusu içinde yer alan Psychrogeton taksonlarından oluşurken, ikinci grup iki seksiyona ait ve geçmişte Conyza olarak adlandırılan E. bonariensis, E. sumatrensis (sect. Conyza) ve E. canadensis (sect. Caenotus) taksonlarını içermektedir. Üçüncü grup hem moleküler hem de palinolojik verilerle desteklenen E. karvinskianus-E. annuus kladının oluşturduğu gruptur. Son grup ise ayrımları net olarak gerçekleşmeyen ancak diğer gruplardan bariz bir şekilde ayrılan sect. Trimorpha ve sect. Erigeron taksonlarının oluşturduğu gruptur. Bu sonuçlar ilgili gruplarının polifiletik olduğunu ortaya açıkça göstermektedir. Ayrıca, çalışma kapsamında gerçekleştirilen arazi çalışmalarında Uludağ'dan E. akaydinii Günal & Semiz taksonu bilim dünyası için yeni bir tür olarak tanımlanmıştır.