Türkiye'deki illerin hayvancılık istatistikleri bakımından çok değişkenli analiz teknikleri ile incelenmesi

Bu araştırmada, kümeleme analizi, faktör analizi ve çok boyutlu ölçekleme analizi gibi çok değişkenli istatistiksel tekniklere teorik anlamda yer verilmiştir. Bununla birlikte, TÜİK'den elde edilen 2018 yılı hayvancılık istatistiklerine ait toplam 29 değişkeni içeren hayvan varlığı ve hayvansal üretim verileri çok değişkenli analiz teknikleri ile incelenmiştir. Çalışmada öncelikle kümeleme analizine yer verilmiş, en uygun küme yapısı hiyerarşik kümeleme yöntemlerinden Ward yöntemi ile elde edilmiş ve iller 2 kümeye ayrılmıştır. Hiyerarşik olmayan kümeleme analizlerinde uygun küme sayısı, bazı parametrelerin yanı sıra küme üyelik kodları kullanılarak diskriminant (ayırma) analizi ile belirlenmiş olup, fuzzy (bulanık) kümeleme yönteminin 5 küme yapısında en etkili yöntem olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, çalışmada faktör analizinden elde edilen faktör yükleri kullanılarak kişi başına düşen hayvansal üretim ve hayvan varlığına ait ham veriler ve standartlaştırılmış veriler ile illerin hayvancılık gelişmişlik endeksleri hesaplanmıştır. Her iki sıralamada da ilk sıradaki ilin Ardahan son sıradaki ilin ise İstanbul ili olduğu görülmüştür. Çalışmada son olarak metrik çok boyutlu ölçekleme tekniği kullanılmıştır.