Türkiye'de doğal afet (yıkım) olayları sonrası kent yenileme uygulamaları: 1999 Marmara depremi örneği

Doğal afetler olağan dışı bir kent yenileme nedenidir. Afet riskinin yüksek olduğu kentler afet ortaya çıkmadan önce veya afet olup bitikten sonra daha güvenli hale getirilmek amacıyla yenilemeye konu olabilmektedirler. Bu çalışmada, doğal afetler sonrasında kent yenileme, 1 999-Marmara Depremi örneğinde ele alınmıştır. Deprem sonrasında bölgede büyük hasar gören kentler yeniden inşa edilmişlerdir. Bu yeniden inşa sürecinde yıkılan ve hasar gören kentsel yapıların yerine yenilerinin inşa edilmesi yanında gelecekte olabilecek afetler karşısında daha güvenli kentlerin oluşturulması amaçlanmıştır. Depremle beraber kentsel riskler de ortaya çıkmış ve yeniden inşa sürecinde bunların ortadan kaldırılması fırsatı doğmuştur. Çalışma kapsamında yapılan alan araştırmasında bu fırsatlardan yararlanma boyutu sorgulanmış ve hasar gören kentlerde güvenlik önceliği doğrultusunda düzenlemeler yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar şöyledir, (i) kalıcı konut alanları, kentlerin gelişme alanlarına yapılarak uzun vadede kentsel gelişmenin bu yönde gelişmesi amaçlanmıştır, (ii) risk analizleri ile hasara neden olan faktörler, kentlerin risk durumları belirlenmiş ve bu risklerin giderilmesine yönelik azaltım faaliyetleri yapılmıştır. Doğal afetlerin sık yaşandığı ülkemizde, kent yenileme yaklaşımı, gerek doğal afetler karşısında daha güvenli kentlerin oluşturulması gerekse diğer kentleşme sorunlarının ortadan kaldırılması için etkin bir çözümdür, özellikle doğal afet risklerinin yüksek olduğu kentlerde, henüz afet ortaya çıkmadan kent içinde riskli bölgelerin kent yenileme projeleri ile güvenli hale getirilmesi doğal afet kayıplarının azalmasını sağladığı gibi sağlıklı bir kentsel gelişmeyi de sağlayacaktır.