Türkiye dış ticaretinde gelişmeler ve yoksullaştıran büyüme (1993-2003)

ÖZETTÜRK YE DIŞ T CARET NDE GEL ŞMELER VEYOKSULLAŞTIRAN BÜYÜME (1993-2003)smet ATEŞBilindiği gibi 24 Ocak Karaları'yla Türkiye'nin ekonomik yapısı, öncekidönemlere göre, bir değişme ve serbestleşme trendine girmiştir. Bu değişim,beraberinde bir çok mal ve hizmetin ülkeye kolaylıkla ithal edilebilmesi serbestisinigetirdi. hracatı artıracak çeşitli önlemler alınmasına rağmen ihracattaki artış ithalattakiartışı karşılayacak düzeye erişemedi. Bu durum, mevcut dış ticaret açıklarının daha dabüyümesine neden oldu. Dış ticaret açıklarını iyileştirmek için uygulanan politikalaristenen sonucu vermedi.Bu çalışmada, 1989-2004 yılları arasında Türkiye dış ticaretinin gelişimi elealınmıştır. Bu dönemde Türkiye'nin öncelikle dış ticaret açıklarını iyileştirmesi ve sonradış ticaret fazlası vermesini sağlamak üzere belirlenen ve uygulanan ekonomipolitikalarının beklenen sonuçları verip vermediği incelenmiştir. Bu incelemesonucunda, dövizin ulusal para cinsinden değerinin politika değişkeni olarakayarlanmasının dış ticaret açıkları üzerinde beklenen iyileştirici etkiyi yapmadığısaptanmıştır.Türkiye'nin ihracatını artırabilmek için uyguladığı politikaların dış ticarethadleri üzerine etkileri bu çalışmada incelenmiştir. ?Yoksullaştıran büyüme?(immiserizing growth) hipotezinin Türkiye'de gerçekleşip gerçekleşmediği eşbütünleşme testi ile sınanmıştır. Bu analiz sonucunda Türkiye'de yoksulaştıran birbüyüme süreci oluştuğu tespit edilirken bu yoksullaşmanın boyutlarının çok derinolmadığı da görülmüştür.Dış ticaret hadlerinin hesaplanan gelir etkisinin ise çalışılan dönem içintoplamda negatif bir değer olduğu anlaşılmıştır. Bu hesaplama Türkiye'nin dış ticarettenaslında karlı çıkmadığını ortaya koymaktadır.2001 krizinden sonra Türkiye ekonomisi ciddi anlamda iyileşmeye başlamıştır.Türkiye 2004 yılında, tarihinin en yüksek ihracat rakamlarına ulaşırken dış ticarethadleri de 103,3 seviyelerine kadar çıkmıştır. Bu elbette gidişat açısında önemli veolumlu bir göstergedir. Bu sürecin uzun soluklu olup olmayacağı uygulanacakpolitikalara bağlı olarak zaman içinde ortaya çıkacaktır