Türkiye ve düzey 2 bölgelerinde insani gelişme endeksi ve hoşnutsuzluk endeksi değerlerinin belirlenmesi ve analizi (2010-2022 dönemi)

Bu çalışmanın amacı; 2010-2022 yılları için Türkiye ve 26 Düzey 2 Bölgesi temelinde gelişmişlik düzeyini ölçen İnsani Gelişme Endeksi değerleri ve yaşam memnuniyetini analiz eden Hoşnutsuzluk Endeksi değerlerini hesaplayarak alt bölgelerin ekonomik gelişmişlik sıralamasını sunmak ve bölgeler arasında karşılaştırmalı ekonomik ve sosyal değerlendirmeler yapmaktır. Çalışmada 2010 yılında Türkiye'nin çoğunluğunun orta düzey insani gelişmişlik değerine sahip olduğu; 9 Düzey 2 Bölgesi'nin yüksek düzey insani gelişme endeks değerine sahip olduğu görülmüştür. TR33 (Manisa, Afyonkarahisar, Kütahya, Uşak) Düzey 2 Bölgesi dışında Türkiye'nin batısının doğusuna göre daha yüksek düzey insani gelişmişlik değerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Geçen 12 yılın ardından Türkiye'nin çoğunluğu yüksek düzey insani gelişmişlik değerine ulaşmışken aralarında 3 Düzey 2 Bölgesi'nin orta düzey insani gelişme endeks değerini koruduğu tespit edilmiştir. Çalışmada incelenen hoşnutsuzluk endeksi değerlerine bakıldığında; 2010 yılında Türkiye'nin yarısının ortalamanın altı diğer yarısının ortalamanın üstü hoşnutsuzluk düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Genel olarak doğu ve güneydoğu bölgeleri ile Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Kocaeli gibi sanayi şehirlerinin içinde bulunduğu Düzey 2 Bölgelerinde ortalamanın üstü hoşnutsuzluk düzeyi oluşmuştur. 2021 yılına gelindiğinde; TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt) ve TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) Düzey 2 Bölgeleri dışında Türkiye'nin doğu ve güneydoğusunun da ortalamanın üstü hoşnutsuzluk düzeyine sahip olduğu görülmektedir. Çalışılan 12 yıllık sürede hem Türkiye geneli hem de düzey 2 bölgelerinde insani gelişme endeksinin ve hoşnutsuzluk endeksinin artığı görülmüştür. Bu durum enflasyon ve işsizlik kaynaklı memnuniyetsizlik yaşanırken; sağlık, eğitim ve kişi başına gelir ölçütlerinde iyileşmeler olabileceği ve refah artışı yaşanabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Kalkınma, Sürdürülebilir Kalkınma, İnsani Gelişme Endeksi, Hoşnutsuzluk Endeksi