Türkiye enerji sektöründe toplam faktör verimliliği ve uluslar arası konum analizi

Bu çalışmada, Avrupa Birliğine (AB) uyum çerçevesinde Türkiye'nin enerji göstergeleri bakımından konumunun belirlenmesi amacıyla göreli etkinlik analizi yapılmıştır. Belli kriterleri ve hedefleri olan ve üyesi olduğu ülkelerin bu kriterleri taşıması gerektiğinden yola çıkılarak Türkiye'nin AB'ye aday bir ülke olarak temel enerji göstergelerini etkin kullanıp kullanmadığının belirlenerek diğer ülkelere göre karşılaştırmalı bir kesit analizi yapılmıştır. Analiz için Veri Zarflama Analizi (VZA) ve Malmquist Index (MI) yaklaşımları kullanılmıştır. VZA, birden çok girdi ve çıktıya sahip karar verme birimlerinin (KVB) göreli performanslarının ölçülmesi için kullanılan bir tekniktir. Analizde, Charnes ve arkadaşları [1] tarafından geliştirilen çıktı yönlü VZA modeli (CCR modeli ile BCC modelleri) kullanılarak ölçek etkinliği değerleri bulunmuştur. Etkinliklerin belirlenmesinde, 1998-2006 yılları arasındaki enerji verileri Avrupa İstatistik Birliğinden (EUROSTAT) alınarak kullanılmıştır. Temel enerji göstergeleri girdi olarak sektörel enerji tüketimi ve gayri safi milli hasıla (GDP) çıktı değişkenleri olarak kullanılmıştır (Model 1). Ayrıca geliştirilen başka bir model ile son yıllarda ülkelerin temel enerji göstergesi haline gelmiş enerji yoğunluğunun toplam faktör verimliliği hesapları Malmquist Index yaklaşımı kullanılarak belirlenmiştir (Model 2). Elde edilen sonuçlara göre Türkiye AB ülkelerine göre temel enerji girdilerini çıktılara dönüştürme de 2000 yılı hariç etkin bir ülke olarak bulunmuştur. Enerji yoğunlu toplam faktör değişimleri sonuçlarına göre Türkiye verimliliğini artıran bir ülke konumundadır.