Türkiye'de engellilere yönelik uygulanan sosyal politikalar: Kalkınma planları üzerinden bir içerik analizi

Günümüzde dezavantajlı gruplar içerisinde olan engelli bireyler zaman içerisinde farklı kelimeler ile adlandırılmıştır. Engelli bireylere yönelik yapılan bu adlandırma engelli bireylerin konumunu, sahip oldukları hakları ve yaşam şeklini etkilemiştir. Engelli bireylerin tüm insanlar gibi haklara sahip olması ve bu hakları kullanabilmesi günümüzde önemli bir yere sahiptir. Geçmiş dönemden günümüze kadar olan süreçte bu haklar değişim göstermiştir. Bu hakların değişiminin asıl noktası engelli bireylere atfedilen anlam olmuştur. Bu çalışmada, engelli bireyler adına kullanılan kelimeler ele alınmıştır. Çalışmanın daha net olması açısından bu süreç kalkınma planları ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada Türkiye'de yayımlanan kalkınma planlarında engelli kelimesi yerine geçen ifadelerin içerik analizi yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 1963 yılından 2024 yılına kadar olan süreçte yayımlanmış olan on iki kalkınma planlarında engelli kelimesi yerine kullanılan ifadeler doküman incelemesi yapılarak incelenmiş ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Kalkınma planlarında kullanılan bu kelimeler kendi içerisinde temalandırılarak genel bir çerçeve oluşturulmuştur. Araştırma, dönemler içerisinde engelli kelimesinin gösterdiği değişimin fark edilmesi açısından önemlidir. Araştırmada nitel yöntem tercih edilmiş ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde kavramsal çerçeve oluşturulmuş hem engellilik alanı hem de sosyal politikanın tanımı ve gelişiminden bahsedilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ülkemizde kalkınma planları çerçevesinde sosyal politika ve engellilik alanı incelenmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi, alanı, kısıtlılıkları, verilerin toplanması ve verilerin analiz edilmesi yöntemi yer almıştır. Araştırmanın dördüncü bölümünde araştırmadan elde edilen bulgular ele alınmış, engelli bireyler için kullanılan ifadeler temalaştırılıp kalkınma planında ne kadar sıklıkla kullanıldığı ele alınmıştır. Araştırmanın son bölümünde sonuç, tartışma ve önerilerden bahsedilmiştir.