Türkiye'de finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi

TÜRKİYE'DE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Gülbahar GEDİKOĞLU TAM Finansal sistem, son dönemde geçirdiği önemli dönüşüm neticesinde, günümüzde ekonomik göstergeleri etkileyen önemli bir dinamik haline gelmiştir. Öyle ki, finansal liberalizasyon hareketlerinin yaygınlaşması ve bilgi iletişim teknolojilerindeki gelişmeler finansal faaliyetlerin hem daha çabuk ve hem daha ucuz bir şekilde gerçekleşmesini sağlayarak hızla gelişmesine imkân vermiştir. Bu şekilde finansal sistemde yaşanan büyük dönüşümler özellikle ekonomik büyüme süreçleri üzerinde önemli etkiler yaratmaya başlamıştır. Bunun sonucunda finansal sistem ile ekonomik büyüme arasındaki etkileşimi analiz etmek önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Buradan hareketle çalışmamızda Türkiye'de finansal gelişme süreci ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Türkiye'de finansal gelişmişlik seviyesi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki 2003 ile 2023 yılının ilk yarısına ait çeyrek dönemlik veriler üzerinden Vektör Hata Düzeltme Modeline dayalı nedensellik yöntemi ile incelenmiştir. Bu kapsamda finansal gelişmişlik göstergesi olarak, parasal derinleşmenin ölçüldüğü M1 ve M2 para arzı miktarı, bankacılık kesimi kredi hacmi ile borsa devir hızındaki değişimlerin ekonomik büyüme ile ilişkisini ele alan dört farklı model tahmin edilmiştir. Bütün modellerde finansal gelişmişlik göstergelerinden ekonomik büyümeye doğru hem kısa hem de uzun dönemde nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Ekonomik büyümeden finansal gelişmişliğe doğru bir nedensellik ilişkisine ise rastlanamamıştır. Böylece, Türkiye'de finansal gelişmişlik ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye yönelik elde edilen bulgular "Arz Öncülü Hipotez" ile güçlü bir uyum göstermektedir. Politika çıkarımı açısından, Türkiye'de yüksek büyüme oranlarına sürekli biçimde ulaşmak için, parasallaşma sürecinin etkin bir şekilde yönlendirilmesi bağlamında M1 ve M2 para arzı miktarlarının yönetimine özel bir önem verilmelidir. Ayrıca, bankacılık kesimi ile hisse senedi piyasasının güçlendirilmesi için politikaların ayrı ayrı tasarlanarak hayata geçirilmesi Türkiye'de sürdürülebilir yüksek büyüme oranlarına ulaşmak için büyük önem taşımaktadır. Böylece, çalışmadan elde edilen bulgular Türkiye'de finansal sisteme yönelik politikaların ekonomik büyümeyi amaçlayan politika tasarımının önemli bir parçası haline gelmesi gerektiğini göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Finansal Gelişmişlik, Ekonomik Büyüme, Türkiye.