Türkiye'de finansal okuryazarlık oranlarının incelenmesi ve finansal okuryazarlığın bütçeleme davranışı üzerine etkileri: İstanbul ili uygulaması

Günümüzde serbest piyasa ekonomisinin yaygınlaşması finansal araçların karmaşık hale gelmesine, finansal ürün ve hizmet çeşitliğine neden olmuş, bu durum finansal okuryazarlığın gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için önemini arttırmıştır. Çünkü finansal okuryazar bireyler finansal ürün veya hizmet satın alırken kalite, güvenlik, sağlık, uygun fiyat gibi unsurları göz önünde bulundurarak bilinçli finansal tutum sergilemekte, tasarruf alışkanlığına sahip olmakta, harcamalarını kontrol altına almakta, sahip oldukları geliri artırmak için tasarruflarını doğru yatırım kanallarına yöneltmektedir. Bu bireyler mikro ekonomik düzeyde etkin kişisel finans yönetimine katkı sağlarken makroekonomik düzeyde ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Bireylerin finansal okuryazarlık düzeyi Türkiye'de özellikle 2008 küresel finansal krizden sonra önemli hale gelmiştir. Bu nedenle bireylerin finansal okuryazarlık düzeylerini yükseltmek ve finansal farkındalıklarını artırmak amacıyla devlet ve bağımsız kurum ve kuruluşlar tarafından birçok finansal okuryazarlık eğitimi ve etkinlikleri düzenlenmektedir. Bu bağlamda çalışmamızın amacı, İstanbul'da ikamet eden hane halkının finansal okuryazarlık düzeylerini ölçmek, bütçeleme davranışlarını incelemek ve bütçeleme davranışının finansal okuryazarlık düzeylerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediklerini tespit etmektir. Bunun için 257 katılımcıyla anket çalışması yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda hane halkının bütçeleme davranışlarının finansal okuryazarlık düzeylerine göre anlamlı bir farklılık göstermedikleri tespit edilmiştir. Ayrıca hane halkının finansal okuryazarlık düzeyleri ile demografik özellikleri arasındaki ilişki Ki-Kare Testi uygulanarak incelenmiştir. Buna göre erkek katılımcıların, 25-34 yaş arası katılımcıların, eğitim ve gelir düzeyleri yüksek olan katılımcıların finansal okuryazarlık düzeyleri yüksektir. Hane halkının bütçeleme davranışları ile demografik özellikleri arasındaki ilişki Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü Anova Testi kullanılarak analiz edilmiş, hane halkının bütçeleme davranışlarının demografik özelliklerine göre (cinsiyet hariç) anlamlı bir farklılık göstermedikleri saptanmıştır.