Türkiye finansal raporlama standartları kapsamında türev finansal araçların raporlanması ve türev finansal araçların bankaların aktif-pasif yönetimi ve risk yönetimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi: Türk bankacılık sektörü uygulamaları

Hızla gelişen ve serbestleşen finansal piyasalarla birlikte işlem hacmi önemli oranda artan ve küresel finans krizi ile birlikte tartışılır hale gelen türev ürünler finansal risklerden korunmak veya spekülatif gelir elde etmek ya da arbitraj amacıyla kullanılabilmektedir. Türev işlemlerin risk yönetimini kolaylaştırmak, gelecekteki fiyatları öngörülebilir hale getirmek ve geleceğe yönelik karar alınmasına yardımcı olmak gibi önemli işlevleri vardır. Faydalarının yanı sıra önemli riskleri de bünyelerinde taşımaktadırlar. Zira, az bir bedel ile yüksek miktarlı yükümlülükler altına girilebilmesi mümkündür (yüksek kaldıraç oranları). Yine, türev işlemler bir kazananın karşısında mutlaka bir de kaybedenin olduğu sözleşmelerdir (sıfır toplamlı oyun). Türev işlemler karmaşıklaşmakta ve bu işlemlerin yönetilmesi ve anlaşılması zorlaşmaktadır. Türev işlemlerden kaynaklanan risklerin izlenmesi ve yönetilebilmesinin önemi küresel kriz ile birlikte açık bir şekilde anlaşılmıştır. Bu çerçevede türev işlemlerin gerçek mahiyetlerine uygun bir şekilde muhasebeleştirilmesi ve özellikle çalışmanın konusunu oluşturan bankaların bilançolarının bu işlemlerden kaynaklanan riskleri doğru yansıtacak şekilde şeffaf olması finans ve ekonomik sistem için önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; küresel finans piyasasında önemli bir yer işgal eden ve bankalar tarafından sıklıkla kullanılan enstrümanlar olan türev ürünlerin aktif ve pasif yönetimi ile risk yönetimi bağlamında kullanımının irdelenmesi, bu ürünlerin yapısından kaynaklanan risklerin açıklanması ve ayrıca Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) ve Tekdüzen Hesap Planı (THP) çerçevesinde banka bilançolarına etkilerinin değerlendirilmesi ve Türk bankacılık sektöründeki uygulama örneklerinin incelenerek risk yönetiminin finansal raporlara nasıl yansıtıldığını açıklayabilmektir.