Türkiye'de finansal yatırım araçlarının getirileri ve bireysel yatırım eğilimleri üzerine genel bir değerlendirme (2014-2024)

İnsanoğlu, emek harcamadan gelir elde etmenin mümkün olmadığı günlerden, bir tuş ile kar elde edebildiği, sermayesinin değerini koruyabildiği günlere ulaşmıştır. Teknolojinin durmaksızın gelişmesi ile hayatın her alanında olduğu gibi yatırım alanında da tarihi gelişmeler ve değişimler yaşanmıştır. Onlarca yatırım alternatifi, finansal yatırım platformları ve finansal eğitim kursları gibi birçok yenilik, insanoğlunun hayatında yatırım kavramını bambaşka bir yere taşımıştır. Finans kavramı hayatımızda bu şekilde mühim bir yer edinmişken, yatırımcı ve yatırımcı olmak isteyen bireylere düşen görev ise finansal yetkinlik kazanmaktır. Araştırmamızda finansal yatırım çerçevesindeki kavramlar spesifik ve detaylı şekilde ele alınmış olup, finansal yatırım ve yatırım araçları hakkında bilgi aktarımı sağlamak amaçlanmıştır. 2014-2024 yılları arasında, en yaygın kullanıldığı tespit edilen Amerikan doları, Euro, gram altın, Borsa İstanbul Endeksi ve mevduat yatırım araçlarının süreç içerisindeki değişimleri incelenmiş ve getirileri hesaplanmıştır. 2014-2024 yıllarının ana süreç olarak alınmasının sebebi ise; konjonktürde ve ülkemizde yaşanan olayların tarihte derin etkiler bırakması, tüm insanlığın derinden etkilendiği pandemi dönemi ve literatüre girmiş benzer çalışmaların belirtilen süre zarfını ele almamış olması olarak açıklanabilmektedir. Aynı zamanda Dolar ve Euro'nun seçilmesinde, yalnızca ülkemizdeki ekonomik gelişmeler değil, aynı zamanda bu para birimlerinin dünya genelinde rezerv para olarak kabul edilmeleri de etkili olmuştur (IMF, 2022). Rezerv para statüsü, bu para birimlerinin hem güvenli liman olarak algılanmasına hem de uluslararası ticarette yaygın kullanılmasına neden olmaktadır. Bu da yerel para birimlerine göre daha istikrarlı ve güçlü bir değer kazanımı sağlayabilmektedir (Krugman & Obstfeld, 2021). 11 senelik süreç nihayetinde Türk yatırımcısına en çok kazandıran yatırım aracı %3400 değer artışı ile gram altın olmuştur. Ardından %1525 değer artışı ile Amerikan doları ve sonrasında ise yakın takipçisi BİST100 Endeksi %1470 değer artışı ile üçüncü sırada yer almıştır. Yatırımcısına en fazla kazandıran dördüncü yatırım aracı ise %1135'lik değer artışı ile Euro olmuştur. Son yıllarda çok fazla yatırımcıyı kendine çeken fakat genel süreç bağlamında diğerlerine nazaran daha az getiri sağlayan beşinci yatırım aracı ise mevduat faizi olmuştur. Bulgulara göre 11 senelik ortalama faiz oranı %17,53 olarak bulunmuştur.