Türkiye'de gelir vergisinde uygulanan ayırma ilkesinin gelir dağılımı üzerine etkisi

Türkiye'de son haliyle 2010 yılından itibaren uygulanan ayırma ilkesi, gelir vergisi tarifesinde mükellefin vergi ödeme gücüne ulaşmada kullanılan bir tekniktir. Ücret kazançlarının ücret dışı diğer gelir unsuru kazanç ve iratlara göre farklı şekilde vergilendirilmesini ifade eden ayırma ilkesi, Türk vergi sisteminde ücret kazançları için gelir vergisi tarifesindeki matrah dilimlerini değiştirmek suretiyle uygulanmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda ifade edilen vergi yükünün adil dağılımını sağlamak adına uygulanan ve emek faktörüne gelir vergisinde avantaj sağlayan ayırma ilkesinin, bu amaca ne kadar ulaştığı önem taşımaktadır. Bunun tespiti için bu çalışmada, vergilerin gelir dağılımına etkilerinin analizini içeren literatürdeki diğer çalışmalardan farklı olarak, doğrudan ayırma ilkesinin ücret kazançları üzerine etkisi incelenmiştir. Literatürde ayırma ilkesinin ücretliler üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışmaya rastlanılmaması açısından farklılık arz eden bu çalışma, ücret kazancı üzerinde anayasada belirtilen vergi adaletinin gerçekte ne ölçüde sağlandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ücret kazançları üzerindeki gelir vergisi yükünün, ayırma ilkesi uygulaması sonucu nasıl değiştiği, TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları araştırması 2012 Panel Veri seti ile 2009-2012 yılları arasında uygulanan Kesit Veri Seti üzerinden incelenmiş ve gelir dağılımındaki eşitsizliği ölçen yöntemler olan yüzde paylar analizi ile gini katsayısı hesaplamak suretiyle ayırma ilkesinin etkisine bakılmıştır.