Türkiye'de göç olgusu ve göçün ekonomik etkileri: Vektör otoregresyon modeli

Göç, eski çağlardan günümüze kadar her dönemde karşımıza çıkan bir kavramdır. İnsanlık bu tarihsel süreçte göç hareketlerinin nedenlerini ve sonuçlarını açıklamaya çalışmıştır. Ekonomik nedenler, savaş, güvenlik kaygısı, daha iyi imkanlarda yaşama isteği iç ve dış göç hareketlerini tetikler. Ulusal ve uluslararası göçler göç eden ve göç alan yerlerde yaşayan insanlar açısından pek çok sorun ortaya çıkarır. Bu sorunların çoğu sosyal ve ekonomik kaynaklıdır. Son yıllarda göç hareketleri Arap Baharı ile başka bir boyut kazanmıştır. Arap baharı yaşayan ülkelere sınır ülke olması, Avrupa'ya geçiş güzergahı üzerinde bulunması, göçmenlere karşı gösterilen "kucak açma politikası" ile Türkiye en fazla göç alan ülkelerden biri olmuştur. Göç hareketleri Türkiye'yi hukuki, sosyolojik, kültürel ve ekonomik yönden etkilemektedir. Bu çalışmanın temel hedefi Türkiye'nin son yıllarda maruz kaldığı göç şoklarını ve bunun sonucunda ne tür ekonomik değişimler yaşadığını belirlemektir. Göçle ilgili teorik açıklamaların ardından Türkiye açısından göçün genel durumu incelenmiş, ardından Johansen Eşbütünleşme ve VAR (Vektör Otoregresyon Modeli) yöntemiyle ampirik olarak analiz edilmiştir. 1991-2021 dönemi için göç sayıları, gayri safi milli hasıla, işsizlik ve enflasyon değişkenlerinin uzun dönemde birlikte hareket edip etmediklerini belirlemek için yapılan Johansen eşbütünleşme testinin sonuçları, söz konusu değişkenlerin eşbütünleşmediğini göstermektedir. Ancak VAR analizinde göç hareketinin Türkiye'de gayri safi milli hasıla ve işsizlik oranları üzerinde bir etkisinin olmadığı ancak enflasyonu artırdığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle dış göç hareketlerine belirli bir kota uygulanmalı ve ekonomi üzerindeki baskı azaltılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Ulusal ve Uluslararası Göç, Arap Baharı, VAR Analizi, Johansen Eşbütünleşme Testi