Türkiye'de iklim değişikliğinin yağışların eroziv gücüne etkisi ve salınımlarla ilişkisi

Erozyon oluşumuna etki eden faktörlerden biri yağış miktarı ve şiddetidir. Yağış miktarını etkileyen faktörlerin başında periyodik olarak tekrarlanan atmosfer salınımları gelmektedir. Atmosfer salınımlarının kuvvetli ve zayıf evreleri yağış miktarında artışa veya azalışa neden olabilmektedir. Bu nedenle çalışma, atmosfer salınımlarının Türkiye'deki yağışın aşındırma gücüne etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma için, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden (MGM) 1970-2021 döneminde aylık yağış verileri, Erpul ve diğerleri (2009) tarafından hesaplanan 1993-2007 yüzey akışının erozyon oluşturma gücü (R) değerleri ve El Nino Güneyli Salınımı'nı temsil eden Nino3, Nino3.4 ve Nino4 indisleri ile Kuzey Atlantik Salınımı'nı temsil eden NAOI kullanılmıştır. Öncelikle geçmiş dönemlere ait R değerlerini bulabilmek için R ve yağış değerleri arasında lineer ve lineer olmayan regresyon analizi uygulanarak, her bir istasyon için tahmin denklemleri oluşturulmuştur. Regresyon analizleri sonucunda, Türkiye için üstel modellerin kullanımının uygun olduğu tespit edilmiştir. Oluşturulan bu denklemler ile 1970-2021 döneminde yeni R değerleri (Ry) hesaplanmıştır. Hesaplanan bu değerlerin ve yağışın eğilimini anlamak amacıyla Mann Kendall trend analizi uygulanmıştır. Son olarak, Ry değerleri ve yağış değerleri ile salınımlar arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon katsayısı analizi uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonucunda istatistiksel açıdan %95 güven aralığında anlamlı ilişkiler bulunmuştur.