Türkiye'de iktisadi büyüme stratejileri ve yoksulluk

Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'deki büyüme stratejileri ile yoksulluk arasındakiilişkinin incelenmesidir. Yanıtı aranan öncelikli soru, farklı stratejilerle sağlananekonomik büyümenin hangi toplumsal kesimler lehine veya aleyhine ne gibi sonuçlardoğurduğu, bu sonuçların Türkiye'deki yoksulluğu nasıl etkilediğidir. Bu sorununyanıtını ararken 1940'lardan beri gelişmekte olan ülkelerde uygulanan iki modeleodaklanılması gerekecektir: İthal ikameci ve ihracata dayalı büyüme stratejileri.Devletin oluşturup uygulamaya koyduğu büyüme stratejileri o dönemin sermayebirikim sürecinin ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir. Her sermaye birikim süreci vebuna bağlı olarak belirlenen büyüme stratejileri de kendine özgü üretim tekniklerini vebölüşüm ilişkilerini beraberinde getirir. Bu yüzden Türkiye'de büyüme stratejileri veyoksulluk arasındaki ilişkiyi irdelerken üretimin ve bölüşümün değişen yapısınınyoksulluk üzerindeki etkilerinin araştırılması gerekmektedir.Bu araştırmayı yaparken, çalışma saati, iş güvencesi, işsizlik oranları, ücret düzeylerigibi temel işgücü piyasası göstergelerinin; sosyal hakların ve kamu hizmetlerinin gelişimdüzeyinin; konut piyasasındaki gelişmelerin; iç ticaret hadlerinin ve tarım kesimininyapısının, gelir dağılımının büyüme sürecinde ne yönde ve ne ölçüde etkilendiği mercekaltına alınmalıdır.Dünyada 1973 petrol krizi sonrasındaki yeni liberal dönüşüm süreci ile sağlananekonomik büyüme, toplumun geniş kesimlerinin yoksulluğunu azaltan, yaşamkalitelerini arttıran değil aksi yönde bir etki yaratmıştır. Bu süreç Türkiye'ye 1980sonrası uygulanan ekonomi politikaları ile yansımıştır. 1980 sonrasındaki dönüşümsürecinde piyasa ekonomisinin güçlendirilmesi ve ekonominin dış rekabete açılması,sermaye birikiminin ve verimlilik artışının başlıca kaynağı olarak ele alınmış; kamununekonomideki rolünün küçültülmesi ve mali piyasaların serbestleştirilmesi 1980 sonrasıuygulanan iktisat politikalarının temelini oluşturmuştur. Bu politikalar ile yoksullarınyoksullukları ile baş edebilmelerini sağlayan ithal ikameci döneme has birçokmekanizma kademeli olarak zayıflamış veya yok olma aşamasına gelmiştir.Kısacası bu tez çalışmasında dünyadaki gelişmelere paralel olarak Türkiye'de yaşananiktisadi dönüşümlerin yoksulluğa etkileri yukarıda özetlenen perspektif içerisindesunulmaya çalışılacaktır.Anahtar kelimeler: Yoksulluk, büyüme, ithal ikameci sanayileşme, ihracata yönelikbüyüme, işçileştirme, küreselleşme, özelleştirme, güvencesiz çalışma, gecekondu, gelirdağılımı