Türkiye ve Irak ilişkilerinde Türkmenler: Körfez savaşı sonrasından günümüze

233ÖzetBirinci Düny a Savaşı ile birlikte Ortadoğu da p etrol y ataklarının bulunduğubölgeleri kendi kontrolünde tutmakta kararlı olan İn gilizler, Türkiy e'y i bölgedenuzaklaştırmak için Türkmenlerin y oğun y aşadığı bölgey i Musul, Erbil ve Kerkük'üLozan görüşmelerinin dışında tutmayı başardı. 1926 y ılınd a imzalanan AnkaraAnlaşması ile M usul bölgesi İngiltere mandasındak i Irak'a bırak ılmıştı. Bu tarihtensonra Irak'ta Türkmenlerin siy asi varlığın ı İn gilizler tarafından y ok edilmey eçalışıy ordu. Türkmenlere her türlü siy asi ve askeri baskılar yapıldı. 14 Temmuz 1958General Abdülkerim Kasım d arbesinden sonra kültürel an lamd a bazı haklar elde etmeklebirlikte baskı v e sindirme p olitikasına maruz kalan Türkmen ler, o dön emde d eTürkiy e'nin dış p olitik gündeminde üst sıralarda değildi. 1991 tarih inde Birinci KörfezSavaşınd an sonra Saddam'ın Kuzey Irak'a y aptığı askeri saldırısı sonucunda, Türkiy esınırların a büy ük bir göç başlamıştı. Bu nedenle Türkiye, bölgey le y akından ilgilenmey ebaşladığında Kuzey Irak'ta y aşay an Türkmenlerin durumu da günd emin üst sıraların açıktı. Irak'ın top rak bütünlüğünü savunan Türkiy e, bu bütünlüğe zarar verecek her türlüfaaliy ete karşı o lduğunu açık larken, bölgey e y önelik tüm p olitikalarında söz konusu tezisavunmuştur. Gerek etnik ve gerekse de tarih i bağlar nedeniy le Türkiye'den ay rıdüşünülemeyecek olan Türkmenler, Körfez Savaşı'ndan sonraki çekişmelerde Ankaraiçin önemi h er geçen gün artan bir unsur olmaya başladı. 2003 y ılındaki İk inci KörfezSavaşı ve hemen ardından gelen ABD'nın Irak işgali ile birlikte Irak'ın Kuzeybölgesinin Kürt grup ların özellikle K YB ve KDP'nın denetimine girişinde görülenhızlanma, Ankara'yı cidd i anlamda o lumsuz etkilemişti.Bugün Türkmenler önemli ve tarihi günler y aşamaktadır. Türkmenlerinkaderini belirley ecek önemli siyasi gelişmelerle karşı karşıya gelmektedir. Geçmişteolduğu gibi bu gün d e Irak'ın siy asi y apılanmasında büy ük rol oy nay an ABD veİngilizler, özel olarak Türkmenleri gündem dışı tutmay a çalışmaktadırlar. Ay nıp olitikayı işgalçilerin işbirlikçileri Kürt grup ları da izlemektedirler. Türkmenleri Irak'ınsiyasi sahasından silmek v e yok etmek istey en Kürtler, Türkmenlerin yaşadıklarıTürkmeneli bölgeleri Kürtleştirmek ve ele geçirmek, Musul ve Kerkük p etrollerine sahip234olmak için çaba harcamaktadırlar. Bu ned enle Irak'ın kuzey ini bağımsız bir Kürtdevletine dönüştürmek istey en tüm girişimlerin do lay lı olarak bölge ülkelerin in toprakbütünlüğünü de hedefley en ve olumsuz etkiley en bir tehdit olduğunu gözdenkaçırmamak gerekir. Bölge ülk eleri, Irak ve Kuzey Irak'ta olup biten gelişmeleri çok iy itakip etmeli ve birbiriy le işbirliği için e girmeldir. Çünkü Irak'ın kuzeyindeki gelişmelerbütün ortadoğu bölgesini etkiley ecek derecede hızla ilerliy or.