Türkiye ve İran arasındaki düzensiz göç sorunu ve sınır güvenliği

Türkiye'de yıllık olarak yakalanan düzensiz göçmenlerin yaklaşık %80'i İran topraklarını kullanarak Türkiye'ye gelen göçmenlerden oluşmaktadır. Bu durum İran'ı, Türkiye'nin göç probleminde önemli bir ülke konumuna yükseltmektedir. Hatta İran'ın 1979'dan beri düzenli olarak yaklaşık 3 milyon Afgan göçmene ev sahipliği yaptığı düşünüldüğünde, İran sadece transit bir ülke değil, Türkiye için kaynak bir ülke konumunu da taşımaktadır. Ancak Türkiye'de düzensiz göç konusunda yapılan akademik tartışma ve çalışmalarda İran'ın bu önemli konumu göz ardı edilmekte, daha çok kaynak ülkelere odaklanılmaktadır. Bu bağlamda özellikle Afgan göçmenlerin neden Türkiye'ye göç ettikleri sorusu sadece Afganistan'da değil İran'da da aranmalıdır. İran'ın 1980'lerde Afgan göçmenlere yönelik yürüttüğü ensar-muhacir politikasından vazgeçip, son dönemde göç politikalarını güvenlikleştirmesi, Afgan göçünün önemli bir sebebini oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma Türkiye'de İran'ın göç politikalarını ele almada görülen literatür eksikliğini gidermeyi amaçlamakta, İran'ın göç politikalarının Türkiye'nin göç problemindeki önem derecesinin ortaya konulmasına odaklanmaktadır. Çalışmanın temel hipotezi: "İran'ın göç konusunu güvenlikleştirmesi, hem İran'da yaşayan hem de İran'ı transit ülke olarak kullanan Afgan göçmenlerin, Türkiye ve Avrupa'ya yönelmelerine sebep olmaktadır" savıdır. Çalışmada ulaşılan sonuç, hipotez ile aynı yönde olmuş, Türkiye'nin düzensiz göç problemini çözmede İran ile işbirliği anlamında yapabileceği bazı öneriler sunulmuştur.