Türkiye'de işletmelerin ortak yönetim kurulu profili: Ortak yönetim kurulu üyeliği ve firma performansı üzerine ampirik bir çalışma

Ortak yönetim kurulu üyeliği ve firma performansı arasındaki ilişki uzun süredir tartışılmaktadır. Ancak bu konuya ilişkin literatürde bir fikir birliği yoktur. Kaynak bağımlılığı teorisinin ortak yönetim kurulu üyeliklerine yaklaşımı temel varsayımlarıyla aynı yöndedir. Ortak yönetim kurulu üyelikleri firmalar için kritik bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda potansiyel faydalarına odaklanılmaktadır. Vekâlet teorisi ise iş yüklerini ve vekâlet maliyetlerini artıracağı düşüncesiyle, bu tarz yöneticilerin olumsuz etkilerine odaklanmaktadır. Her iki bakış açısının da kendi bağlamlarında destek gördüğü çalışmalara rastlanmaktadır. Bu çalışmalarda ortak yönetim kurulu üyelikleri ile performans arasındaki ilişki çoğunlukla tek boyutlu ve doğrudan ele alınmaktadır. Bu çalışmada ise ortak yönetim kurulu üyeliklerinin farklı boyutları (aileden ortak yönetim kurulu üyeliği, kurul meşguliyeti) birlikte ele alınmıştır. Ortak yönetim kurulu üyeliği, aileden ortak yönetim kurulu üyeliği ve kurul meşguliyetinin performans üzerindeki doğrudan etkilerine ek olarak kurul çeşitliliğinin moderatör etkisine de tek bir modelde yer verilmiştir. Çalışmanın örneklemi, BİST 100 endeksine dâhil olan, finansal olmayan 49 şirketin, 2014-2019 yılları arasındaki verilerinden elde edilen 294 gözlemden oluşmaktadır. Bu verilerin analizi için panel EKK (havuzlanmış regresyon) modeli kullanılmıştır. Analiz bulguları, Türkiye'de ortak yönetim kurulu üyeliklerine yoğun bir ilginin olduğunu göstermektedir. Aile üyelerinin de bu ilişkide ön plana çıktıkları görülmektedir. Ortak yönetim kurulu üyeliklerinin performans üzerinde doğrudan bir etkisi tespit edilememiştir. Ancak ortak yönetim kurulu üyeliklerinin farklı boyutlarıyla ilgili negatif yönlü anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Aileden ortak yönetim kurulu üyeliğinin ve kurul meşguliyetinin performansı azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Moderatör değişken olarak modele dâhil edilen kurul çeşitliliğinin ortak yönetim kurulu üyelikleri ve performans arasındaki ilişkiyi olumlu yönde etkileyeceği varsayımı destek görmemiştir. Beklenen etkinin tersi yönde bir ilişki ortaya çıkmıştır. Kurul çeşitliliği ortak yönetim kurulu üyeliği ile performans arasındaki ilişkiyi olumsuz yönde etkilemektedir. Türkiye bağlamında kaynak bağımlılığı teorisinin öngördüğü olumlu ilişkiler destek bulmazken, vekâlet teorisine destek sağlayan sonuçlar elde edilmiştir.