Türkiye'de kadın kooperatiflerinin sosyal dayanışma ekonomisi kapsamında incelenmesi: İzmir ili örneği

Sosyal Dayanışma Ekonomisi, ekonominin sosyal yönüyle toplumsal yaşamın dayanışma formlarını bir araya getiren alternatif bir ekonomi hareketidir. Sosyal Dayanışma Ekonomisinin bir bileşeni olan Kooperatifler ise tarihsel kökenleri olan bir sosyal dayanışma ekonomi organizasyonudur. Kooperatifler, insanların yoksulluğun yıkıcı etkilerini önlemek, geçimlerini idame ettirmek, gıdaya, ürünlere, hizmetlere erişimlerini sağlamak amacıyla öz örgütlenmeleri yoluyla ortaya çıkmıştır. Kooperatifler ilk olarak İngiltere'de ortaya çıkmış ve dünyanın çeşitli yerlerine yayılmıştır. Kooperatifler devletler tarafından ve uluslararası kuruluşlar, organizasyonlar tarafından özellikle üçüncü dünya ülkelerinde bir sosyal politika aracı olarak kullanılmaktadır. Kadın Kooperatifleri dünyada hem kadınların tabandan örgütlenmesiyle hem de sosyal politika aracılığıyla devlet kurumları ve uluslararası organizasyonlar tarafından sürdürülen uygulamalarla varlığını sürdürmektedir. Türkiye'de Kadın Kooperatifleri ise 2000'li yıllarından başından beri faaliyet göstermektedir. Çalışmada Türkiye'de Kadın Kooperatiflerini Sosyal Dayanışma Ekonomisi bağlamında incelemek amaçlanmıştır. Çalışma sorusunu kadın kooperatiflerinin kadınların sosyal olarak gelişimlerini ne yönde etkiledikleri, ekonomik olarak kadınlara katkıları, kadınların bu organizasyonlara katılımı yoluyla toplumsal statülerinde olan değişimi incelemek oluşturmaktadır. Ayrıca sosyal dayanışma ekonomisi ilkelerinin kooperatifler yoluyla uygulanabilirliğini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla Türkiye'nin İzmir ilinde faaliyet gösteren beş kadın kooperatifiyle örnek olay çalışması yöntemiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde kadınlara kooperatife ne motivasyonla katıldıkları, bu süreçteki deneyimleri, sınırlılıklar, kooperatif deneyimlerinin hayatlarına olan etkisine dair sorular sorulmuştur. Araştırma sonuçları Türkiye'de kadın kooperatiflerinin hızla gelişmekte olan bir alan olarak destek mekanizmalarına ihtiyacı olduğunu göstermiştir. Kadın kooperatiflerine yönelik destek mekanizmaları hukuki düzenlemeler, vergi indirimleri, katma değeri yüksek olan ürün ve hizmet alanlarında nitelikli iş gücü yetiştirmeye yönelik eğitim ve mentorluk destekleri, pazar paylarını iyileştirmelerine yönelik yapılacak sosyal satın alım süreçleri olarak sıralanabilir. Kadın kooperatiflerinin kamusal hizmet alanları olan bakım hizmeti, kreş hizmeti gibi alanlarda faaliyetlerinin genişletilmesi hem kadınlara yönelik istihdam alanını genişletecek hem de kamusal hizmet alanlarının kaliteli ve uygun fiyatlarla karşılanmasını sağlayarak kadınlara ve toplumsal gelişime çift yönlü etki yaratabilecektir.