Türkiye karayolu ağı yük trafiği özellikleri: Genelleştirmeler ve değerlendirmeler

Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından çeşitli periyotlarda karayolu ağı üzerinde ve farklı kontrol kesimlerinde seyreden ticari ağır vasıtalara ilişkin ?ağır vasıta? veya ?başlangıç-bitiş? etüdleri yapılmaktadır. Bu etüdlerde, kontrol kesimi üzerinde seyreden ticari araçlar durdurularak aracın marka ve modeli, geldiği ve gittiği istikamet, taşınan yolcu veya yük ile ilgili miktarlar ve yük cinsi ve ağırlıkları gibi bilgiler derlenmektedir.KGM tarafından 1997-2006 yılları arasında yapılan bu çalışmalar neticesinde elde edilen ticari ağır taşıt trafiğine ilişkin bilgilerle bir veritabanı oluşturularak ticari araçlarda taşınan ortalama yolcu sayısı veya yük miktarı, birim yolcu veya yük taşımaları için ortalama seyahat mesafesi, birim yol uzunluğunda taşınan ortalama yolcu sayısı veya yük miktarı, toplam yolcu-km veya yük-km taşıma miktarları ile yol üstyapısına uygulanan eşdeğer tek dingil yükü (ETDY) gibi trafik karakterini ortaya koyan veriler türetilmiş ve bilgiler üretilmiştir. Bu bilgiler kontrol kesimlerine, KGM bölgelerine ve ülke geneline göre yıllık ve mevsimlik bazlarda irdelenerek değişim ve gelişimleri değerlendirilerek genelleştirilmeye çalışılmıştır.Bu irdeleme ve değerlendirmeler ışığında; 1997-2006 yılları arasında mevsimsel bazda ülke genelinde araç başına taşınan ortalama yolcu miktarı ilkbaharda 25.19, yazın 25.56 ve sonbaharda ise 25.56 kişi ve araç başına taşınan ortalama yük miktarı ilkbaharda 7 688, yazın 7 645 ve sonbaharda ise 7 621 kg olarak elde edilmiştir. Yıl bütününe bakıldığında ise ülke genelinde araç başına düşen ortalama yolcu sayısı 27.50 kişi, yük miktarı 7 790 kg, 1 km mesafe içerisinde taşınan yolcu sayısı 28.67 kişi, yük miktarı 7 894 kg, 1 yolcu ve 1 ton için ortalama taşıma mesafesi ise sırasıyla 700 km ve 560 km olarak hesaplanmıştır.