Türkiye'de kayıtdışı ekonomi ve vergi denetimi açısından değerlendirilmesi - kayda alınabilmesine yönelik öneriler

Kayıtdısı ekonomi, yakın dönemde gerek gelismis gerekse gelismekte olan ülkelerde ciddi bir toplumsal sorun olarak kendisini hissettirmektedir. Türkiye'de sorunun daha vahim boyutlarda oldugunu bilinmektedir. Diger ülkelerde oldugu gibi Türkiye'de her dönem var olan kayıtdısı ekonomi, özellikle 1980'li yılların ikinci yarısından itibaren önemli artıs göstermistir. Kayıtdısı ekonominin hacmi gelismis ülkelerde 1978 yılında ortalama yüzde 8.7, 1990 yılında yüzde 14.4 ve 2001 yılında yüzde 16.7 dir. Gelismekte olan ülkelerde ise bu oran ortalama yüzde 40'lar civarında seyretmektedir. Türkiye'de ise, 1980 yılında yüzde 36 olan kayıtdısı ekonominin hacmi, 1990 yılında yüzde 97 ve 2004 yılında yüzde 110'a ulasmıstır. Türkiye ekonomisinde son yıllarda yasanan ekonomik krize baglı olarak bozulan kamu kesimi finansman dengesinin yeniden kurulması ve bu dogrultuda vergi gelirlerinin artırılmasının gerekliligi açıktır. Bu noktada "kayıtdısı ekonomi" olgusu önem kazanmaktadır. Çünkü bütçe açıklarının kapatılmasında devletin temel gelir kaynagı olan vergi gelirlerinden yararlanma yerine, borçlanma yoluna gitmenin pek çok olumsuzlugu beraberinde getirdigi görülmektedir. Bu nedenle kayıtdısı ekonomik faaliyetlerin belgeye baglanabilmesinde, gelir idaresine görev düsmektedir. Vergi denetimi gelir idaresinin elinde bu amaçla kullanılabilecek en etkili araçlardan biridir. ste bu dogrultuda vergi denetimine etkinlik kazandırılmasına yönelik tedbirlerin alınması gereklidir