DoctorateOpen Access

Türkiye'de Kürtçü sol (1968-1984)

2020
0 views
0 downloads
Advisor: Doç. Dr. Abdurrahman Bozkurt

Abstract (TR)

Cumhuriyet yönetimi 1938'de, 1924'den itibaren kesintisiz bir şekilde devam eden Kürt isyanlarını bastırır, bu isyanları düzenleyen Kürtçülük hareketinin örgütlenmesini dağıtır, öncü kadrolarını tasfiye eder. Kürtçülük hareketi bu darboğazı aşmak, yaralarını sarmak, yeni öncü kadrolarını yetiştirmek için 1938'den itibaren silahsız mücadele yöntemini benimser. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra esen özgürlük rüzgarları ve bunların etkisi ile Türkiye'de başlatılan demokratikleşme süreci Kürtçülük hareketine yaralarını sarmak için imkân ve fırsatlar sunar. Demokratikleşme süreci Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ile beraber derinleşerek devam eder. Kürtçülük hareketinin önünde engel teşkil eden kurum ve uygulamalar kaldırılır. Kürtçülük hareketi 10 yıllık DP dönemini çok iyi değerlendirir, bu dönemde adeta yeniden doğar. Bu süreç aynı zaman da Kürtçü solun temellerinin atıldığı süreçtir. Kürtçü sol DP iktidarı döneminde şekillenir, 1958'de Kımıl şiirinin yayınlanmasıyla da özgün bir siyasi akım olarak ortaya çıkar. Kürtçü sol 27 Mayıs 1960 darbesinin başlattığı yeni dönemde CHP ve Türk Solunun kanatları altına sığınır, Türkiye İşçi Partisi'nin kurulması ile TİP'e katılır ve gelişimini önemli ölçüde TİP içinde tamamlar. Kürtçü sol güçlendikçe, Türk Solundan ayrışır, 1969 da ilk özgün yapılanması olan DDKO'yu kurar. 12 Mart Muhtırası Kürtçü solun Türk Solundan ayrışma ve müstakil hale gelme sürecini nihayetlendirir. Kürtçü sol tarihinin en güçlü ve en renkli kesiti olacak 1974-1980 arası dönemine müstakil bir hareket olarak girer. PKK, bu dönemde ortaya çıkar, doktrinleştirdiği şiddet yöntemi ile kısa sürede Kürtçü solun diğer tüm örgütlenmelerini sindirir ve Kürtçü solun sahada ki en etkin örgütü olur. PKK, Kürtçü sol üzerinde ki bu etkinliğini 12 Eylül sonrasında hakimiyete dönüştürür, Kürtçü solun tek örgütü haline gelir. Bu durum günümüzde geçerliliğini korumaktadır.

Author

Dr. Ömer Turan

How to Cite

Ömer Turan (Doktora Tezi). Türkiye'de Kürtçü sol (1968-1984), 2020, İstanbul University.

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from İstanbul University